Sergio Toppi illustrations

Υπέροχες εικονογραφήσεις του ιταλού μαέστρου

Ο Sergio Toppi (1932-2012) ήταν ένας εξαιρετικός ιταλός δημιουργός comics και εικονογράφος, με τη χιλιοειπωμένη φράση "αναγνωρίστηκε μετά θάνατον" να χαρακτηρίζει πολύ ταιριαστά (και άδικα) την περίπτωσή του. Από τη δεκαετία του '70, όταν και ξεκίνησε την πλούσια καριέρα του, ο Toppi συνεργάστηκε με τα πιο γνωστά ιταλικά και ευρωπαϊκά περιοδικά, παραδίδοντας αμέτρητες σύντομες δουλειές και εικονογραφήσεις στη γνωστή, αγαπημένη του θεματολογία - ιστορία, μυθολογία, εθνογραφία, γεωγραφία, και άλλα σχετικά -ία. Στο χώρο των comics τα πιο γνωστά έργα του είναι τα Sharaz-De και The Collector, με το πρώτο να αποτελεί μία διασκευή των γνωστών αραβικών παραμυθιών "1.001 Νύχτες", και το δεύτερο τις περιπέτειες ενός τυχοδιώκτη που αναζητά ιστορικά κειμήλια ανά τον κόσμο.

Αν και πολύ ικανός και στην αφήγηση, ο Sergio Toppi ξεχώριζε πάντα, και συνεχίζει να ξεχωρίζει ακόμη για την άφθαστη εικονογραφική του ικανότητα και το αμέσως αναγνωρίσιμο, μαγευτικό καλλιτεχνικό του ύφος. Δάσκαλος τόσο στο ασπρόμαυρο όσο και το έγχρωμο, ο ιταλός δημιουργός γέμιζε τις σελίδες του με υπέροχα σχήματα, διακοσμητικά μοτίβα και "ζωντανές", τρεμάμενες κυματιστές γραμμές, χρησιμοποιώντας συγχρόνως πολύ αποτελεσματικά τους "κενούς" χώρους, με το τελευταίο αυτό χαρακτηριστικό του να μας φέρνει αμέσως στο μυαλό έναν άλλο σπουδαίο εικονογράφο (ίσως τον σπουδαιότερο), τον μεγάλο Moebius.

.....

Ο Toppi χρησιμοποιούσε πολύ συχνά στα comics του εξαιρετικές ολοσέλιδες συνθέσεις με ελάχιστο ή και καθόλου διάλογο, καθιστώντας τες πολύ "συγγενικές" με τις εικονογραφήσεις που παραθέτουμε εδώ. Δεν είναι τυχαίο οτι η πλούσια καριέρα του ιταλού μαέστρου, που διήρκησε αρκετές δεκαετίες, ξεκίνησε από το χώρο της εικονογράφησης στα μέσα της δεκαετίας του 50, για να επεκταθεί και στα comics στις αρχές των 70s. Οι πρωτοποριακές για την εποχή συνθέσεις των σελίδων του απελευθέρωσαν τα comics από τη "φυλακή" των panels (των κουτιών των comics), και γενικά της παραδοσιακής στοιχειοθέτησης και διάταξης, δίνοντας στις δουλειές του μία πολύ φρέσκια δυναμική και πλαστικότητα.

Ιστορικά και πολεμικά δράματα, περιπέτειες για νεαρούς αναγνώστες σε ανεξερεύνητες γωνιές του πλανήτη, μυθολογικές και θρησκευτικές ιστορίες ... ο Toppi δημιούργησε αμέτρητες τέτοιες δουλειές για τα ιταλικά περιοδικά Corriere dei Ragazzi, Il Giornalino, Linus, Alter Alter, Corto Maltese, Sgt.Kirk και άλλα. Ταυτόχρονα όμως φιλοτεχνούσε παρόμοιες εικονογραφήσεις με ιστορικά και εθνογραφικά θέματα για εφηβικά περιοδικά, επιστημονικά εγχειρίδια, ακόμη και εγκυκλοπαίδειες.

Όπως αναφέραμε και στην αρχή της ανάρτησης, ο σπουδαίος αυτός ιταλός δημιουργός παρέμεινε τραγικά και άδικα υποτιμημένος κατά τη διάρκεια της ζωής του, μην προλαβαίνοντας καν να δεί την έκδοση του αριστουργήματός του Sharaz-De στα αγγλικά. Το καλλιτεχνικό αυτό "έγκλημα" άρχισε να επανορθώνεται με τις εκδόσεις των Sharaz-De και The Collector από την εταιρεία Archaia (2012 και 2013 αντίστοιχα), με τη συλλογή εικονογραφήσεων Scenes from the Bible να ακολουθεί. Ας ελπίσουμε η σημαντική, αν και καμιά 50αριά χρόνια αργοπορημένη, αυτή προσπάθεια να συνεχιστεί, και το παγκόσμιο κοινό να ανακαλύψει επιτέλους το μεγαλείο ενός από τους πραγματικούς ευρωπαίους μαέστρους της 9ης τέχνης.

Μερικά εξαιρετικά εξώφυλλα για το Sharaz-De

η Valentina του Guido Crepax και ο Corto Maltese του Hugo Pratt

... από την υπέροχη σειρά με κάρτες Ταρώ που φιλοτέχνησε ο Sergio Toppi

..

Γυναίκες (με επιρροές από Gustav Klimt)

Sharaz-De

Οι 1001 νύχτες ενός ευρωπαίου 
μαέστρου των comics

O Sergio Toppi (1932-2012) ήταν ένας εξαιρετικός ιταλός δημιουργός fumetti (όπως λένε στην Ιταλία τα comics), ονομαστός κυρίως για το ιδιαίτερο, αμέσως αναγνωρίσιμο και ονειρικό καλλιτεχνικό του στύλ. Στην πλούσια καριέρα του που διήρκησε αρκετές δεκαετίες, ο Toppi δημιούργησε ιστορίες για πολλά ιταλικά, γαλλικά και ισπανικά περιοδικά, όπως ιστορικά και πολεμικά δράματα, περιπέτειες για νεαρούς αναγνώστες, μέχρι και θρησκευτικές ιστορίες. Ο μόνος χαρακτήρας που έχει εμφανιστεί συχνά στο έργο του είναι ο The Collector, ένας εκκεντρικός συλλέκτης μυστηριωδών και αρχαίων αντικειμένων.

Αν και πασίγνωστος στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ελάχιστες δουλειές του μεγάλου ιταλού δημιουργού έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά. Ευτυχώς, μία από αυτές είναι η υπέροχη Sharaz-De, που εκδόθηκε στην Ιταλία το 1979 και μεταφράστηκε στα αγγλικά το 2012 από την εταιρεία Archaia (μετά το θάνατό του - έλεος ρε παιδιά).

Η ιστορία είναι λίγο-πολύ γνωστή (μάλλον πολύ), ωστόσο ας την αναφέρουμε συνοπτικά. Κάποτε υπήρχαν δύο πανίσχυροι βασιλιάδες που ήταν αδέρφια, ο Shahzam'an και ο Shahriyar. Ο πρώτος αδερφός, όταν ανακαλύπτει τυχαία οτι η βασίλισσά του τον απατάει, τη σκοτώνει και πηγαίνει στο δεύτερο για παρηγοριά. Όμως και εκείνου η βασίλισσα αποδεικνύεται άπιστη, και έτσι ο θυμωμένος Shahriyar αποφασίζει να εκδικηθεί όλες τις γυναίκες. Κάθε βράδυ κοιμάται με μία νέα και όμορφη υπήκοο του βασιλείου, και το πρωί τη θανατώνει. Μαθαίνοντας το μεγάλο κακό που έχει πέσει στη χώρα, η Sharaz-De, η όμορφη κόρη του άρχοντα μίας μακρινής περιοχής παρουσιάζεται με τη θέλησή της μπροστά στο βασιλιά. Αφού κοιμηθεί μαζί του όμως, και πρίν έρθει η αυγή, του λέει μια ιστορία. Όταν ανατέλλει ο ήλιος, ο βασιλιάς, μαγεμένος από τη διήγηση της όμορφης παραμυθούς, της χαρίζει τη ζωή έτσι ώστε να ακούσει άλλη μία όμορφη ιστορία. Έτσι λοιπόν, βράδυ με το βράδυ, η Sharaz-De με τη μαγευτική αφηγηματική της ικανότητα καταφέρνει να αναβάλλει την εκτέλεσή της για άλλη μία ημέρα ...

Τα 6 τεύχη της μίνι σειράς που κυκλοφόρησαν από την Archaia ανάμεσα στο 2012 και το 2013 περιέχουν από 2 ιστορίες το καθένα, με την πρώτη του 1ου τεύχους να είναι αυτή του Shahriyar και της Sharaz-De, και τις υπόλοιπες 11 να είναι οι διηγήσεις της όμορφης ανατολίτισσας στο βασιλιά της. Τα παραμύθια της είναι γεμάτα με πονηρά τζίνια, κακά πνεύματα, θησαυρούς, πρίγκηπες, μάγους, περιπέτειες, φιλοδοξίες και προδοσίες, παρουσιάζοντας το καλύτερο αλλά και το χειρότερο πρόσωπο των ανθρώπων και των θεών. Ένας πρίγκηπας θεραπεύεται από τη λέπρα, αλλά όταν η περηφάνια του υπερκεράσει την ευγνωμοσύνη του το πληρώνει ακριβά, ένας άλλος πρίγκηπας αγνοεί τη συμβουλή ενός νάνου και καταλήγει να χάσει ό,τι αγαπάει περισσότερο στη ζωή του, ένας άντρας αποκτάει ό,τι επιθυμήσει εφόσον δεν επικαλεστεί το όνομα του θεού, αλλά ξεχνάει την υπόσχεσή του, ένας άπληστος άνθρωπος κλέβει το μοναδικό θησαυρό ενός άλλου και τελικά προδίδεται από αυτόν, και πάει λέγοντας.

Ένα κοινό γνώρισμα όλων των ιστοριών είναι το λεγόμενο γύρισμα της τύχης (ή της μοίρας), με τους πρωταγωνιστές να αποκτούν αυτό που πάντα επιθυμούσαν, αλλά να το χάνουν εφόσον δεν το αξίζουν, ή να υποφέρουν άδικα και στο τέλος να δικαιώνονται. Η αλαζονεία, η αδικία και η απληστία (σχεδόν) πάντα τιμωρούνται, και συνήθως αυτοί που διαπράττουν αυτές τις αμαρτίες και καταλήγουν χωρίς τίποτα είναι οι πλούσιοι και οι ισχυροί. Ίσως θα μπορούσαμε να βρούμε ένα πολιτικό, ή ακόμη και επαναστατικό υπόβαθρο πίσω από τις διηγήσεις αυτές, αλλά δεν ξέρω αν αυτό ήταν ηθελημένο εκ μέρους του δημιουργού.

Οι περίφημες ιστορίες των 1001 Νυχτών και της Scheherazade είναι φυσικά γνωστές σε όλους, και αφηγηματικά ο Toppi δεν επιχειρεί κάποια νέα προσέγγιση ή εκσυγχρονισμό τους, περιοριζόμενος σε μία ήρεμη και πιστή αναπαραγωγή τους. Και μόνο στο χώρο των comics έχει επιχειρηθεί πολλές φορές η μεταφορά τους - κοιτάξτε π.χ το υπέροχο FABLES: 1001 nights of snowfall.

Αυτό που κάνει την εκδοχή του να ξεχωρίζει είναι ασφαλώς η εκ-πλη-κτι-κή, μοναδική του εικονογράφηση, με το πανέμορφο, υπέροχα ξεχωριστό και προσωπικό καλλιτεχνικό του στύλ. Εξαιρετικός "τεχνίτης" της ανθρώπινης φόρμας και των διακοσμητικών μοτίβων, ικανότατος τόσο στο ασπρόμαυρο όσο και στο χρώμα (2 από τις 12 ιστορίες είναι έγχρωμες), ο Toppi ξεδιπλώνει μπροστά στα έκθαμβα μάτια μας το μαγευτικό καλλιτεχνικό του όραμα, προσαρμοσμένο τέλεια στην ανατολίτικη ατμόσφαιρα των 1001 Νυχτών. Σχεδόν καμία σελίδα δεν είναι χωρισμένη στα γνωστά, αυστηρά panels (κουτάκια) που περιορίζουν τη δράση μέσα τους, καθώς ο καλλιτέχνης αρέσκεται σε ολοσέλιδες, εντυπωσιακές συνθέσεις, πειραματιζόμενος με τις φόρμες, τα σχήματα και τους κενούς χώρους με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Το κείμενο δρά ως επεξήγηση ή συμπλήρωμα των εικόνων και πολύ σπάνια παίρνει τη μορφή διαλόγων, οι φιγούρες υπερκαλύπτουν η μία την άλλη και ξεφεύγουν από τα πλαίσιά τους, και συνολικά η απίστευτη εικονογραφική ικανότητα ενός μεγάλου δημιουργού φτάνει ίσως στο αποκορύφωμά της ! Απλά εξαιρετικό !