Ένα έργο-ορόσημο των ευρωπαϊκών comics
O γαλλο-γιουγκοσλάβος Enki Bilal είναι ένας από τους πιο γνωστούς και πιο αξιόλογους ευρωπαίους δημιουργούς comics, με πολλές κορυφαίες δουλειές και βραβεύσεις στο ενεργητικό του. Ξεκινώντας την καριέρα του στη Γαλλία τη δεκαετία του 70 ως εικονογράφος και πολιτικός γελοιογράφος, ο Bilal συνεργαζόταν για πολλά χρόνια με το σεναριογράφο Pierre Christin, παραδίδοντας πλήθος υπέροχων graphic novels, με πιο αξιόλογα τα Les Phalanges de l'ordre noir (Οι Φάλαγγες της Μαύρης Τάξης) και Partie de chasse (Παρτίδα Κυνηγιού).
Το 1980, έχοντας ήδη καταξιωθεί στη γαλλική σκηνή για την εξαιρετική του ικανότητα στην εικονογράφηση, ο γαλλο-βαλκάνιος δημιουργός ξεκίνησε το πιο φιλόδοξο project της μέχρι τότε καριέρας του. Όχι μόνο θα ήταν τριλογία, αλλά θα αναλάμβανε για πρώτη φορά να γράψει ο ίδιος και το σενάριο. Το project αυτό, με τίτλο La trilogie Nikopol έμελλε να γίνει η πιο γνωστή και πολυβραβευμένη του δουλειά, με τον πρώτο τόμο La Foire aux immortels (Η Γιορτή των Αθανάτων - 1980) να λογίζεται μέχρι σήμερα ως το διαχρονικό του αριστούργημα.
Τα άλλα δύο μέρη της τριλογίας του Nikopol είναι τα La Femme piège (Η Γυναίκα Παγίδα - 1986) και Froid Équateur (Κρύος Ισημερινός - 1992), όμως σε αυτή την ανάρτηση θα ασχοληθούμε μόνο με το πρώτο μέρος, επειδή είναι το καλύτερο με διαφορά, και επειδή τα επεισόδια μπορούν να σταθούν μια χαρά και μόνα τους.
Η Υπόθεση (περιέχει spoilers)
Η Γιορτή των Αθανάτων λοιπόν εκτυλίσσεται το 2023 στο Παρίσι, και βρίσκει την πόλη να είναι χωρισμένη σε δύο περιοχές: το κέντρο, όπου κατοικούν οι πλούσιοι και ισχυροί, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της πόλης, και τα περίχωρα, όπου κατοικούν οι φτωχοί. Ο μεγαλομανής δικτάτορας Choublanc κυβερνάει απολυταρχικά, όμως αυτόν τον καιρό έχει άλλα πράγματα στο μυαλό του. Πάνω από την πόλη αιωρείται μια πυραμίδα-σκάφος με επιβάτες τις πιο επιφανείς αιγυπτιακές θεότητες. Οι θεοί έχουν ζητήσει καύσιμα από τον κυβερνήτη, όμως αυτός ζητάει ως αντάλλαγμα να του χαρίσουν την αθανασία, έχοντας αρχικά εισπράξει αρνητική απάντηση.
Εν τω μεταξύ, ο Alcide Nikopol, έχοντας εκτίσει ποινή χειμερίας νάρκης στο διάστημα για 30 χρόνια, συντρίβεται στο Παρίσι, στη συνοικία των φτωχών. Έχει χάσει το πόδι του κατά την πτώση και συναντά τον Horus, τον Αιγύπτιο θεό με το κεφάλι γερακιού που το έχει σκάσει από την πυραμίδα. Ο φυγάς θεός του χαρίζει ένα καινούριο, μεταλλικό πόδι και παίρνει στην κατοχή του το σώμα του Nikopol, προκειμένου να πάρει την εξουσία στο Παρίσι και να εκδικηθεί τους άλλους θεούς. Καταφέρνει να κατατροπώσει τον Choublanc με τις διανοητικές του δυνάμεις, σκοτώνοντας και όλους τους διεκδικητές της εξουσίας, όμως καταλήγει πάλι αιχμάλωτος των θεών, καταδικασμένος να φυλακιστεί μέσα σε πέτρα για επτά εποχές της αιωνιότητας. Ο Nikopol, αφού γλίτωσε παρά τρίχα το θάνατο καταλήγει τρελός, απαγγέλλοντας στίχους του Μπωντλαίρ στους διαδρόμους ενός νοσοκομείου. Το πολιτικό σύστημα θα σώσει τελικά ο γιος του (ο οποίος είναι την ίδια ηλικία με τον ίδιο), θεσπίζοντας ένα καθεστώς ισονομίας.
Η Γιορτή των Αθανάτων αποτέλεσε την πρώτη επαφή του κομιξόφιλου κοινού με τα θεότρελα, σουρρεαλιστικά σενάρια του Bilal, με τις χαοτικές υπο-υποθέσεις και τις αναρχικές προεκτάσεις, πάντα μέσα στα πλαίσια του αγαπημένου του είδους - της επιστημονικής φαντασίας. Όπως και σε όλες τις επόμενες σεναριακές προσπάθειες του γαλλο-βαλκάνιου καλλιτέχνη, υπάρχουν σαφώς "τρύπες" και σημεία που δεν αναπτύσσονται επαρκώς, όμως η γραφή του είναι φρέσκια και δυναμική, με πολύ καλή κλιμάκωση της ιστορίας και αρκετή συγκίνηση και δράση. Η πολιτική και η θρησκεία, δύο από τα θέματα που επανέρχονται συχνά στα έργα του είναι και εδώ κυρίαρχες, με σαφείς αναφορές στο γνωστό, δυσάρεστο γιουγκοσλαβικό ζήτημα που όπως είναι λογικό απασχολούσε έντονα το δημιουργό. Και φυσικά, τί να πούμε και για την εικονογράφηση ... Ο Bilal θεωρούταν ήδη ένας από τους κορυφαίους εικονογράφους του κόσμου όταν κυκλοφόρησε αυτό το εντυπωσιακό magnus opus, και η εξαιρετική δουλειά του στη Γιορτή των Αθανάτων ήρθε απλά να επιβεβαιώσει τη μεγάλη και δίκαια κερδισμένη φήμη του. Το βιβλίο κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από την εταιρεία Ars Longa / Παρά Πέντε το 1983.
Το 2004 ο ίδιος ο Bilal σκηνοθέτησε τη live action / animated ταινία Immortal, η οποία βασίζεται αμυδρά στο σενάριο της Γιορτής των Αθανάτων, με μεγάλες όμως αλλαγές και δυστυχώς χωρίς ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα. Αυτό επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά την παγιωμένη μου άποψη οτι τα comics δεν πρέπει να μεταφέρονται σε live-action ταινίες (με κανονικούς ηθοποιούς δηλαδή), αλλά ας μην το αναλύσουμε περαιτέρω το ζήτημα.
Tα βιβλία της τριλογίας στις ελληνικές εκδόσεις τους
"Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ" : Ars Longa / Παρά Πέντε (1983)
"Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΑΓΙΔΑ" : Βαβέλ (1986)
"ΙΣΗΜΕΡΙΝΟ ΨΥΧΟΣ" : Βαβέλ (1993)
Το 1980, έχοντας ήδη καταξιωθεί στη γαλλική σκηνή για την εξαιρετική του ικανότητα στην εικονογράφηση, ο γαλλο-βαλκάνιος δημιουργός ξεκίνησε το πιο φιλόδοξο project της μέχρι τότε καριέρας του. Όχι μόνο θα ήταν τριλογία, αλλά θα αναλάμβανε για πρώτη φορά να γράψει ο ίδιος και το σενάριο. Το project αυτό, με τίτλο La trilogie Nikopol έμελλε να γίνει η πιο γνωστή και πολυβραβευμένη του δουλειά, με τον πρώτο τόμο La Foire aux immortels (Η Γιορτή των Αθανάτων - 1980) να λογίζεται μέχρι σήμερα ως το διαχρονικό του αριστούργημα.
Τα άλλα δύο μέρη της τριλογίας του Nikopol είναι τα La Femme piège (Η Γυναίκα Παγίδα - 1986) και Froid Équateur (Κρύος Ισημερινός - 1992), όμως σε αυτή την ανάρτηση θα ασχοληθούμε μόνο με το πρώτο μέρος, επειδή είναι το καλύτερο με διαφορά, και επειδή τα επεισόδια μπορούν να σταθούν μια χαρά και μόνα τους.
Η Υπόθεση (περιέχει spoilers)
Η Γιορτή των Αθανάτων λοιπόν εκτυλίσσεται το 2023 στο Παρίσι, και βρίσκει την πόλη να είναι χωρισμένη σε δύο περιοχές: το κέντρο, όπου κατοικούν οι πλούσιοι και ισχυροί, οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της πόλης, και τα περίχωρα, όπου κατοικούν οι φτωχοί. Ο μεγαλομανής δικτάτορας Choublanc κυβερνάει απολυταρχικά, όμως αυτόν τον καιρό έχει άλλα πράγματα στο μυαλό του. Πάνω από την πόλη αιωρείται μια πυραμίδα-σκάφος με επιβάτες τις πιο επιφανείς αιγυπτιακές θεότητες. Οι θεοί έχουν ζητήσει καύσιμα από τον κυβερνήτη, όμως αυτός ζητάει ως αντάλλαγμα να του χαρίσουν την αθανασία, έχοντας αρχικά εισπράξει αρνητική απάντηση.
Εν τω μεταξύ, ο Alcide Nikopol, έχοντας εκτίσει ποινή χειμερίας νάρκης στο διάστημα για 30 χρόνια, συντρίβεται στο Παρίσι, στη συνοικία των φτωχών. Έχει χάσει το πόδι του κατά την πτώση και συναντά τον Horus, τον Αιγύπτιο θεό με το κεφάλι γερακιού που το έχει σκάσει από την πυραμίδα. Ο φυγάς θεός του χαρίζει ένα καινούριο, μεταλλικό πόδι και παίρνει στην κατοχή του το σώμα του Nikopol, προκειμένου να πάρει την εξουσία στο Παρίσι και να εκδικηθεί τους άλλους θεούς. Καταφέρνει να κατατροπώσει τον Choublanc με τις διανοητικές του δυνάμεις, σκοτώνοντας και όλους τους διεκδικητές της εξουσίας, όμως καταλήγει πάλι αιχμάλωτος των θεών, καταδικασμένος να φυλακιστεί μέσα σε πέτρα για επτά εποχές της αιωνιότητας. Ο Nikopol, αφού γλίτωσε παρά τρίχα το θάνατο καταλήγει τρελός, απαγγέλλοντας στίχους του Μπωντλαίρ στους διαδρόμους ενός νοσοκομείου. Το πολιτικό σύστημα θα σώσει τελικά ο γιος του (ο οποίος είναι την ίδια ηλικία με τον ίδιο), θεσπίζοντας ένα καθεστώς ισονομίας.
Η Γιορτή των Αθανάτων αποτέλεσε την πρώτη επαφή του κομιξόφιλου κοινού με τα θεότρελα, σουρρεαλιστικά σενάρια του Bilal, με τις χαοτικές υπο-υποθέσεις και τις αναρχικές προεκτάσεις, πάντα μέσα στα πλαίσια του αγαπημένου του είδους - της επιστημονικής φαντασίας. Όπως και σε όλες τις επόμενες σεναριακές προσπάθειες του γαλλο-βαλκάνιου καλλιτέχνη, υπάρχουν σαφώς "τρύπες" και σημεία που δεν αναπτύσσονται επαρκώς, όμως η γραφή του είναι φρέσκια και δυναμική, με πολύ καλή κλιμάκωση της ιστορίας και αρκετή συγκίνηση και δράση. Η πολιτική και η θρησκεία, δύο από τα θέματα που επανέρχονται συχνά στα έργα του είναι και εδώ κυρίαρχες, με σαφείς αναφορές στο γνωστό, δυσάρεστο γιουγκοσλαβικό ζήτημα που όπως είναι λογικό απασχολούσε έντονα το δημιουργό. Και φυσικά, τί να πούμε και για την εικονογράφηση ... Ο Bilal θεωρούταν ήδη ένας από τους κορυφαίους εικονογράφους του κόσμου όταν κυκλοφόρησε αυτό το εντυπωσιακό magnus opus, και η εξαιρετική δουλειά του στη Γιορτή των Αθανάτων ήρθε απλά να επιβεβαιώσει τη μεγάλη και δίκαια κερδισμένη φήμη του. Το βιβλίο κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από την εταιρεία Ars Longa / Παρά Πέντε το 1983.
Το 2004 ο ίδιος ο Bilal σκηνοθέτησε τη live action / animated ταινία Immortal, η οποία βασίζεται αμυδρά στο σενάριο της Γιορτής των Αθανάτων, με μεγάλες όμως αλλαγές και δυστυχώς χωρίς ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα. Αυτό επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά την παγιωμένη μου άποψη οτι τα comics δεν πρέπει να μεταφέρονται σε live-action ταινίες (με κανονικούς ηθοποιούς δηλαδή), αλλά ας μην το αναλύσουμε περαιτέρω το ζήτημα.
Tα βιβλία της τριλογίας στις ελληνικές εκδόσεις τους
"Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ" : Ars Longa / Παρά Πέντε (1983)
"Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΑΓΙΔΑ" : Βαβέλ (1986)
"ΙΣΗΜΕΡΙΝΟ ΨΥΧΟΣ" : Βαβέλ (1993)
