Cages

Μία κορυφαία δουλειά του κορυφαίου καλλιτέχνη Dave McKean

O Dave McKean είναι ένας πολύ σπουδαίος άγγλος εικονογράφος που έχει συνεργαστεί με τους καλύτερους συγγραφείς του χώρου των comics (Neil Gaiman, Grant Morrison μεταξύ άλλων), έχοντας παραδόσει αρκετές δουλειές-ορόσημα στην ιστορία του είδους. Ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα του είναι η ικανότητα να μεταλλάσσει το καλλιτεχνικό του στύλ ανάλογα με το project που δουλεύει, πάντα όμως διατηρώντας το πολύ ιδιαίτερο, χαρακτηριστικό του ύφος, και πάντα σε πολύ υψηλά επίπεδα ποιότητας.

Η μνημειώδης, πολυβραβευμένη και αποθεωμένη από κοινό και κριτικούς μίνι-σειρά Cages, που εκδόθηκε σε 10 τεύχη από τις εταιρείες Tundra Publishing και Kitchen Sink Press το διάστημα 1990-1996, πρίν συλλεχθεί σε έναν ογκώδη τόμο 500 σελίδων από την Kitchen Sink το 1998, αποτελεί το πιό φιλόδοξο και προσωπικό του έργο, μιας και υπογράφει ο ίδιος και το σενάριο, κάτι που επιχειρούσε τότε για πρώτη φορά στην καριέρα του.

Η υπόθεση του Cages επικεντρώνεται στην εσωτερική καλλιτεχνική διαδρομή τριών δημιουργών - ενός ζωγράφου, ενός μουσικού και ενός συγγραφέα, με μοναδικό κοινό στοιχείο τη διαμονή τους στην ίδια πολυκατοικία. Η ιστορία ξεκινάει όταν ο βασικός πρωταγωνιστής, ο ζωγράφος Leo Sabarsky, μετακομίζει στην εν λόγω πολυκατοικία για να απομονωθεί και να επαναπροσδιορίσει το καλλιτεχνικό του στυλ, ψάχνοντας εναγωνίως για ταυτότητα και έμπνευση. Στο ακριβώς από πάνω διαμέρισμα μένει ο Angel, ένας προικισμένος μουσικός της jazz και ποιητής που εμφανίζεται ζωντανά σε ένα παρακείμενο bar, εντυπωσιάζοντας τους θαμώνες με το ταλέντο και τη μοναδικότητά του. Στον από κάτω όροφο τέλος, κατοικεί ο γνωστός συγγραφέας Jonathan Rush με τη γυναίκα του, αναγκασμένος να κρύβεται από το κοινό λόγω του τελευταίου του, βλάσφημου και ανατρεπτικού μυθιστορήματος.

Ο Leo θα γνωριστεί ξεχωριστά και με τους δύο ταλαντούχους συγκατοίκους του, θα ανταλλάξει ιδέες για την τέχνη και τη σημασία της, και θα γίνει μέρος της προσωπικής τους ιστορίας. Επίσης, με τη βοήθεια του Angel θα συναντήσει την Karen, την αινιγματική γειτόνισσα της απέναντι πολυκατοικίας, την οποία έχει σχεδιάσει πολλές φορές εν αγνοία της, και η οποία θα γίνει τελικά το όχημα για το καλλιτεχνικό του ξεμπλοκάρισμα. Υπάρχει επίσης η κυρία που συνομιλεί με το σαρκαστικό παπαγάλο της περιμένοντας τον εξαφανισμένο εδώ και πέντε χρόνια άντρα της να γυρίσει, ο κωφάλαλος και ιδιόρρυθμος ιδιοκτήτης γκαλερί που επικοινωνεί συνδυάζοντας (συνήθως ανεπιτυχώς) κάρτες που έχουν λέξεις γραμμένες πάνω τους, και οι μυστηριώδεις καρικατούρες μπράβων του υποκόσμου που επισκέπτονται συχνά το συγγραφέα Jonathan για να του αποσπάσουν αντικείμενα που αγαπά και να τα παραδόσουν σε ένα τρελό γιατρό, ο οποίος τα χειρουργεί για να βρεί την ψυχή τους (!).

Και φυσικά, ο χαρακτήρας που ενώνει όλες τις ιστορίες, η μυστηριώδης μαύρη γάτα που περιφέρεται τεμπέλικα από μπαλκόνι σε μπαλκόνι, επιλέγοντας να παρακολουθήσει όποιον από τους ενοίκους της κινήσει το ενδιαφέρον, με μάτια που δείχνουν να καταλαβαίνουν τα πάντα.

Ο McKean θέλησε σε αυτή την απόλυτα προσωπική δουλειά να μείνει μακριά απο τις συνηθισμένες πολύπλοκες εικονογραφικές τεχνικές του, και τη χρήση τελευταίας τεχνολογίας για τη δημιουργία εντυπωσιακών συνθέσεων. Σκοπός του ήταν να απογυμνώσει τις εικόνες του απο ο,τιδήποτε περιττό, μεγιστοποιώντας έτσι τον αντίκτυπο της αφήγησης. Άλλωστε, από την εμπειρία των δύο προηγούμενων δουλειών του (Black Orchid και Arkham Asylum) είχε καταλήξει στο συμπέρασμα οτι οι ζωγραφισμένες εικόνες δε "λειτουργούν" αφηγηματικά, και περισσότερο αποσπούν την προσοχή του αναγνώστη παρά βοηθούν την εξέλιξη της υπόθεσης.

Έτσι, τα μέσα που χρησιμοποίησε για να "ντύσει" αυτή την ιστορία για τους καλλιτέχνες και τη δημιουργικότητα ήταν μόνο το μολύβι και το μελάνι, με εντυπωσιακά ωστόσο αποτελέσματα. Στις περισσότερες σελίδες κυριαρχούν έντονες μαύρες πινελιές και τόνοι και ενός μουντού γαλάζιου (δε φαίνεται στις φωτογραφίες που έχω παραθέσει, επειδή είναι από άλλη έκδοση), με ελάχιστες ζωγραφισμένες εικόνες στο γνωστό, συνδυαστικό πολλών τεχνικών στυλ του (mixed media) να σπάνε τη "μονοτονία". Ήταν ένα αρκετά γενναίο καλλιτεχνικό στοίχημα, ειδικά αν αναλογιστούμε οτι η χρήση της παραδοσιακής του τεχνικής θα του εξασφάλιζε εγγυημένη αποδοχή από κοινό και κριτικούς. Επέλεξε όμως το ένστικτό του και το δρόμο της καλλιτεχνικής ελευθερίας, με  το τελικό αποτέλεσμα να τον δικαιώνει απόλυτα. Απόδειξη της καλλιτεχνικής αρτιότητας του Cages αποτελούν τα βραβεία  Harvey, Pantera, Alph Art και Ignatz που έχει αποσπάσει για το καλύτερο Graphic Novel.

Το βιβλίο ξεκινάει με 4 μύθους για τη δημιουργία του κόσμου, που δεν έχουν όμως καμία σχέση με τη θρησκεία (ευτυχώς). Άλλωστε, ο ίδιος ο McKean έχει δηλώσει οτι δεν είναι θρήσκος, αλλά οτι πιστεύει. Πιστεύει στους ανθρώπους, πιστεύει στην επικοινωνία μεταξύ τους, και πιστεύει στην έννοια της δημιουργικότητας ως κινητήρια δύναμη της κοινωνίας. Συγκεκριμένα για το Cages λέει οτι: "έχει να κάνει με το γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν σε διάφορα πράγματα, και τί συμβαίνει όταν πιστεύουν". Γίνεται λοιπόν προφανές οτι το εξαιρετικό αυτό graphic novel έχει πολύ περισσότερο βάθος και νόημα από ό,τι διαφαίνεται από μία απλή ανάγνωση της υπόθεσης. Οι μύθοι, που στην αρχή φαντάζουν λίγο παράταιροι, καταλήγουν να συμπληρώσουν το πάζλ των εννοιών που μας επικοινωνεί ο καλλιτέχνης, με τελικό συμπέρασμα (τουλάχιστον δικό μου) την παραδοχή της έμπνευσης και της δημιουργικότητας ως ανώτερων, σχεδόν θεϊκών δυνάμεων.

Το Cages λοιπόν είναι μία προσωπική, εσωτερική μελέτη των εννοιών της τέχνης και της δημιουργίας, με προεκτάσεις που αγγίζουν το θείο, την παράνοια, τις γάτες, και κυρίως τα κλουβιά που έχουμε ηθελημένα συνταιριάξει γύρω από τον εαυτό μας για να αυτο-περιοριστούμε. Και ο κύριος McKean, με το πανέμορφο αυτό βιβλίο του μας προτρέπει να βγούμε έξω.

Links

Cages @ TIME magazine
Cages @ Dark Horse
Cages @ Bookslut
Cages @ Grizzly Bomb
Dave McKean interview about Cages

Dave McKean

Ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης

Ο Dave McKean είναι ένας καταπληκτικός άγγλος καλλιτέχνης του κόσμου των comics (και όχι μόνο), γνωστός περισσότερο απο τις επιτυχημένες συνεργασίες του με τον, επίσης άγγλο και επίσης καταπληκτικό συγγραφέα Neil Gaiman, στη δημιουργία πολυάριθμων graphic novels και παιδικών βιβλίων. Οι πιο ονομαστές δουλειές του είναι ο σχεδιασμός των εξωφύλλων και συνολικά των εκδόσεων της σειράς The Sandman, η εικονογράφηση του best seller comic όλων των εποχών, που δεν είναι άλλο απο το graphic novel Arkham Asylum του Grant Morrison, και η προσωπική του, μεγαλόπνοη σειρά Cages. Το αστείρευτο ταλέντο και η ανεξάντλητη δημιουργικότητά του του βρίσκουν επίσης διέξοδο μέσω της φωτογραφίας, της σκηνοθεσίας, του graphic design και της μουσικής.

Γεννήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου του 1963 στο Taplow του Berkshire, στην Αγγλία. Τις χρονιές 1982-86 φοίτησε στο Berkshire College of Art and Design, και πρίν πάρει το πτυχίο του είχε ήδη αρχίσει να δουλεύει ως εικονογράφος. Το 1986 επιχείρησε να βρεί δουλειά στην αμερικάνικη βιομηχανία των comics, μα απέτυχε. Με την επιστροφή του στην Αγγλία, γνώρισε το συγγραφέα Neil Gaiman, και οι δύο νεαροί και άσημοι δημιουργοί αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Πρώτοι καρποί της συνεργασίας τους τα πολύ καλά graphic novels Violent Cases (1987), και Signal to Noise (1989), τα οποία φανέρωσαν στο ευρύ κοινό τις τεράστιες δυνατότητές τους, και τους άνοιξαν τις πόρτες της αμερικάνικης αγοράς. Έτσι, η εταιρεία DC Comics τους ανέθεσε τη μίνι-σειρά Black Orchid (1989-1992), μία μοντέρνα και με ανανεωτικές τάσεις ματιά στον μύθο των υπερηρώων. Επίσης, ανέλαβε τη σχεδίαση των εξωφύλλων της σειράς Hellblazer. Ήδη απο τις πρώτες του δουλειές στο χώρο των comics, ο McKean έδειξε την τάση του για πειραματισμό και πρωτοπορία (το Violent Cases π.χ είναι σχεδιασμένο εξ'ολοκλήρου σε τόνους του μπλέ, του γκρίζου και του καφέ), καθώς και την πολύ καλή του σχέση με τις τεχνικές του κολλάζ, του φωτομοντάζ, της φωτογραφίας και της γλυπτικής, τις οποίες χρησιμοποιούσε μεγαλοφυώς στις εμπνευσμένες συνθέσεις των σελίδων του.

Το 1989 ήταν μάλλον η χρονιά του ταλαντούχου καλλιτέχνη, αφού εκτός απο τις προαναφερθείσες δουλειές, τότε ξεκίνησε την κυκλοφορία της και η εκπληκτική σειρά The Sandman, με εξώφυλλα και σχεδιασμό εκδόσεων που έφεραν την υπογραφή του. Επίσης, την ίδια χρονιά (πότε πρόλαβε ?) εικονογράφησε το πιο επιτυχημένο graphic novel στην ιστορία των comics, το έργο που έφερε νέα πνοή στο μύθο του Batman και του υπερηρωικού είδους γενικότερα, το υπέροχα σκοτεινό Arkham Asylum σε σενάριο του σκωτσέζου Grant Morrison.

Το 1990 σηματοδότησε την απαρχή του πιο φιλόδοξου project του, της πανέμορφης μίνι σειράς Cages, σε δικό του σενάριο και σχέδιο. Ο McKean θέλησε σε αυτή την απόλυτα προσωπική δουλειά του να μείνει μακριά απο τις συνηθισμένες πολύπλοκες τεχνικές του, και τη χρήση τελευταίας τεχνολογίας για τη δημιουργία εντυπωσιακών συνθέσεων. Έτσι, τα μέσα που χρησιμοποίησε για να "ντύσει" αυτή την ιστορία για τους καλλιτέχνες και τη δημιουργικότητα ήταν μόνο το μολύβι και το μελάνι, με εντυπωσιακά ωστόσο αποτελέσματα. Η σειρά ολοκληρώθηκε το 1996, με την κυκλοφορία του 10ου τεύχους, και αργότερα εκδόθηκε σε ένα συγκεντρωτικό τόμο απο την Kitchen Sink Press το 1998. Λίγο προτού τελειώσει το Cages, το 1995, εξέδωσε άλλο ένα graphic novel με το φίλο του Neil Gaiman, βασισμένο σε ένα γνωστό στην Αγγλία ήρωα κουκλοθέατρου. Και το όνομα αυτού Mr. Punch (The Tragical Comedy or Comical Tragedy of Mr. Punch).

Από τα μέσα της δεκαετίας του 90 και έπειτα, απομακρύνθηκε λίγο απο την ενασχόλησή του με τα comics, και αφιερώθηκε σε άλλες εκφράσεις της τόσο έντονης δημιουργικότητάς του. Ενδεικτικά αναφέρω οτι έχει σκηνοθετήσει την τηλεοπτική μεταφορά της νουβέλας του Gaiman, Neverwhere για το BBC, έχει συνεργαστεί με τους Rolling Stones στην έκδοση ενός εικονογραφημένου βιβλίου για το album τους Voodoo Lounge, έχει σχεδιάσει διαφημιστικές καμπάνιες για εταιρείες όπως οι Smirnoff, Nike και BMW, έχει εργαστεί ως σχεδιαστής στις ταινίες Blade, Alien Resurrection, Sleepy Hollow και Harry Potter νο.2 και 3, έχει σκηνοθετήσει πάνω απο 20 ταινίες μικρού μήκους (που έχουν κυκλοφορήσει σε ένα συγκεντρωτικό DVD με τίτλο KEANOSHOW) και μία μεγάλου μήκους (MirrorMask - 2005), έχει εκδόσει 4 φωτογραφικά λευκώματα, και έχει εικονογραφήσει άπειρα εξώφυλλα περιοδικών (όπως τα The New Yorker και Playboy).

Επίσης (ναι, έχει κι άλλα), έχει δημιουργήσει μια σειρά γραμματοσήμων για τα αγγλικά ταχυδρομεία, έχει εκδόσει μια σειρά εικονογραφημένων βιβλίων με εντυπώσεις απο τα ταξίδια του στην Εςυρώπη (Βιέννη, Βαρκελώνη, Βρυξέλλες, Παρίσι), έχει εικονογραφήσει ένα βιβλίο με συνταγές μαγειρικής, και τέλος έχει σχεδιάσει και φωτογραφήσει αρκετά εξώφυλλα βιβλίων, και πάνω απο 150 εξώφυλλα δίσκων, για σημαντικούς καλλιτέχνες όπως οι : Tori Amos, Michael Nyman, Counting Crows, Alice Cooper και Front Line Assembly. Ιδιαίτερα τον προτιμούσαν συγκροτήματα metal, όπως οι My Dying Bride, Paradise Lost, Fear Factory, Machine Head, Dream Theater, Kreator, Testament,και πολλά άλλα. Εξ'άλλου, είναι και ο ίδιος μουσικός (πιανίστας jazz και συνθέτης), και μάλιστα είναι συν-ιδρυτής και συν-ιδιοκτήτης της δισκογραφικής εταιρείας Feral Records.

Ο Dave McKean έχει συνεργαστεί πάλι με τον Neil Gaiman (αμάν πια !) στη δημιουργία αρκετών παιδικών εικονογραφημένων βιβλίων. Τα πιο σημαντικά απο αυτά είναι τα : The Day I Swapped My Dad for Two Goldfish (1998), όπου ένα μικρό παιδί προσπαθεί να πάρει πίσω τον πατέρα του, αφού προηγουμένως έχει κάνει αυτό που περιγράφει γλαφυρά ο τίτλος, Coraline (2002), όπου ένα κορίτσι ανακαλύπτει μια παράλληλη πραγματικότητα που όμως δεν είναι όσο ειδυλλιακή δείχνει στην αρχή, The Wolves in the Walls (2003), όπου μια οικογένεια οργανώνει αντεπίθεση για να ανακτήσει το σπίτι της απο τους λύκους που το κατέλαβαν όταν βγήκαν απο τους τοίχους, Crazy Hair και The Graveyard Book (2008). Στην ίδια κατηγορία, έχει επίσης δουλέψει με τον S F Said στο Varjak Paw (2003).

Links

Dave McKean Official website
Dave McKean @ wikipedia
Dave McKean collector
Gaiman McKean books
Dave McKean @ lambiek