Art Spiegelman's RAW Gagz

Ένα εξαιρετικό κολλάζ εναλλακτικών γελοιογραφιών της αφρόκρεμας των καλλιτεχνών του RAW

Το θρυλικό αμερικάνικο περιοδικό RAW ήταν μία ανθολογία εναλλακτικών comics, την οποία εξέδιδε ανά τακτά ή άτακτα διαστήματα η μεγάλη μορφή της 9ης τέχνης Art Spiegelman μαζί με τη γυναίκα του, τη γαλλίδα Françoise Mouly, την περίοδο 1980 - 1991. Από τις σελίδες του πέρασαν οι μεγαλύτεροι αμερικανοί underground δημιουργοί της δεκαετίας του 80 (π.χ Robert Crumb, Justin Green, Bill Griffith, Gary Panter), αλλά και πολλοί εξαιρετικοί ευρωπαίοι (Jacques Tardi, Lorenzo Mattotti, Joost Swarte, Francis Masse), οι οποίοι παρουσιάζονταν για πρώτη φορά στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Το RAW αποτελούσε το πιο "καλλιτεχνικό" ή κουλτουριάρικο ξαδερφάκι των underground περιοδικών που μεσουρανούσαν εκείνη την εποχή, όπως π.χ το Weirdo του Robert Crumb, όντας στην ουσία το πρώτο έντυπο που αντιμετώπισε τα comics ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης. Ενδεικτικό είναι οτι στις σελίδες του δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε συνέχειες το εμβληματικό graphic novel MAUS του Spiegelman, το έργο δηλαδή που συνετέλεσε τα μέγιστα στην αναγνώριση των comics ως μορφή τέχνης.

Εκτός όμως από την προτίμηση των εκδοτών στους underground καλλιτέχνες, το RAW έτρεφε μεγάλη εκτίμηση και στην ιστορία του μέσου των comics, παρουσιάζοντας συχνά δουλειές των πρωτοπόρων δημιουργών που έθεσαν τα θεμέλια του είδους, όπως οι Winsor McCay (Little Nemo in Slumberland), Gustave Doré, Frans Masereel και George Herriman (Krazy Kat). Και κάπου ανάμεσα στους "προπάτορες" και στους "υπόγειους", υπήρχε πάντα χώρος για την ανάδειξη ανερχόμενων ταλέντων της εποχής - που σήμερα αποτελούν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της αμερικάνικης σκηνής - όπως οι Chris Ware, Charles Burns και Richard Sala. Παραπονεμένος δεν έμεινε ούτε ο κόσμος των manga, με κάποιες (σπάνιες) παρουσιάσεις ιαπώνων καλλιτεχνών όπως ο Yoshiharu Tsuge. Υπήρχαν επίσης εικονογράφοι, φωτογράφοι, συγγραφείς και ποιητές, με το μεγάλο όγκο του περιοδικού (ξεπερνούσε τις 200 σελίδες) να γεμίζει ασφυκτικά από όλες τις σύγχρονες καλλιτεχνικές τάσεις, πάντα με έμφαση στις πιο πρωτοποριακές και "περίεργες" από αυτές.

Αυτή η εξαιρετική ποικιλία και ποιότητα των επιρροών και των δουλειών που παρουσιάζονταν στο RAW αποτυπώνεται τέλεια στο υπέροχο κολλάζ-κατάλογο των καλλιτεχνών που ονομάστηκε RAW GAGZ και βρίσκεται στο τεύχος #8 (1986) της πρώτης περιόδου του περιοδικού. Τη συλλογή επιμελήθηκε το ζεύγος Art Spiegelman - Françoise Mouly, με τη γαλλίδα εκδότρια αλλά και τυπογράφο του περιοδικού να αναλαμβάνει και τη σύνθεση του πολυσέλιδου κολλάζ. Τα περισσότερα έργα είναι γελοιογραφίες, αλλά όχι με τη συμβατική έννοια του όρου. Φυσικά, δίπλα από κάθε έργο υπάρχει και το όνομα του δημιουργού. Απολαύστε !

Μερικοί από τους (λιγοστούς) καλλιτέχνες που συνεισέφεραν κατά καιρούς δουλειά στο RAW είναι οι:

Art Spiegelman, Alan Moore, Robert Crumb, Charles Burns, Chris Ware, Jacques Tardi, Lorenzo Mattotti, Kaz, Jacques Loustal, Richard Sala, Kim Deitch, Julie Doucet, Justin Green, Bill Griffith, Gary Panter, Lynda Barry, Mark Beyer, Sue Coe, Fletcher Hanks, Kamagurka & Herr Seele, Ben Katchor, Richard McGuire, Ever Meulen, Jerry Moriarty, Françoise Mouly, José Muñoz, Mark Newgarden, Chéri Samba, Robert Sikoryak, Edward Sorel, Joost Swarte, Yoshiharu Tsuge, Marc Caro, Pascal Doury, Max, Francis Masse, και πολλοί άλλοι ..

Το εξώφυλλο του RAW vol.1 #8 (1986), διά χειρός Kaz

Francis Masse - Οι δύο του μπαλκονιού

Μία μικρή ιστορία των φοβερών "δύο του μπαλκονιού"

Ο Francis Masse είναι ένας πολύ καλός γάλλος δημιουργός που ανήκει στην ιδιότυπη κατηγορία των καλλιτεχνών που έχουν αναγνωριστεί περισσότερο από τους κριτικούς και τους συναδέλφους του, και λιγότερο από το ευρύ κοινό. Γεννημένος το 1948 και κάνοντας την εμφάνισή του στις αρχές της δεκαετίας του '70 πρώτα στο χώρο του animation πρίν καταπιαστεί με τα comics, ο Masse δημιούργησε κατά κύριο λόγο σύντομες ιστορίες, με πιο γνωστές απ'όλες τις ιστορίες που συγκροτούν την εξαιρετική ενότητα Οι δύο του μπαλκονιού (Les deux du balcon, 1985). Η σειρά έχει ως ήρωες δύο γέρους με καπέλα που απλά κάθονται σε ένα μπαλκόνι μίας εναλλακτικής εκδοχής της Βενετίας χωρίς κανάλια, σχολιάζοντας και φιλοσοφώντας γύρω από την επιστήμη, την τέχνη και γενικά ο,τιδήποτε τους περάσει από το κεφάλι. Ο ένας είναι ο σοφός/ξερόλας και ο άλλος ο αφελής/χαζούλης, με τη συζήτηση πολύ συχνά να ξεφεύγει από τα επιστημονικά πλαίσια και να παίρνει μία πιο σουρρεαλιστική και "ό,τι να'ναι" τροπή.

Tις δεκαετίες του '70 και του '80, οι ιστορίες του Masse δημοσιεύθηκαν στα μεγαλύτερα γαλλικά περιοδικά comics (L'Écho des savanes, Pilote, Charlie Mensuel, Hara-Kiri, Fluide glacial, Métal hurlant), όπως επίσης και στα πρώτα τεύχη του θρυλικού περιοδικού RAW που επιμελούταν ο Art Spiegelman, ο μεγάλος αυτός αμερικανός καλλιτέχνης αλλά και μεγάλος θαυμαστής του γάλλου δημιουργού. Στην Ελλάδα τον γνωρίσαμε το μακρινό 1987 μέσα από τις σελίδες του επίσης θρυλικού για τη χώρα μας περιοδικού ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ.

Δυστυχώς, από τις αρχές της δεκαετίας του '90 o Masse απομακρύνθηκε από το χώρο των comics, και δεν έχει επιστρέψει έκτοτε. Και αυτό είναι μεγάλο κρίμα γιατί, αν διαβάσετε την ιστορία που παραθέτω, στην οποία οι δύο κάνουν μία ανθρωπολογική μελέτη πάνω στην εξέλιξη του κρανίου του Mickey Mouse ανά τα χρόνια, συγκρίνοντας την εξελικτική πορεία με την αντίστοιχη δική μας από τους πιθήκους, θα καταλάβετε οτι η θεματολογία και οι διάλογοι του Francis Masse είναι μοναδικοί στο χώρο, αναλλοίωτοι από το χρόνο και αμίμητοι. Και φυσικά, υπάρχει και μία αψίδα του Θριάμβου που εμφανίζεται μυστηριωδώς στη μέση της Βενετίας, φορώντας... πάνες !!!

Francis Masse - Οι δύο του μπαλκονιού - Ο Μικυπίθηκος

( ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ #33, Φεβρουάριος 1988 )