Planet of the Jap - Suehiro Maruo

Τί θα γινόταν αν η Ιαπωνία είχε κερδίσει 
το 2ο παγκόσμιο πόλεμο ?

Ένα ακραίο, προκλητικό και άκρως αμφιλεγόμενο έργο από μία cult φιγούρα των manga

Ο Suehiro Maruo είναι ίσως ο πιο ακραίος και ο πιο προκλητικός καλλιτέχνης που έχει ασχοληθεί ποτέ με τα comics ! Σίγουρα ένας από τους πιο διεστραμμένους, ασφαλώς ένας από τους πιο αηδιαστικούς, οπωσδήποτε ένας από τους πιο βίαιους, αλλά και... αναμφισβήτητα ένας από τους πιο ταλαντούχους.

Ανάμεσα στις πολλές δουλειές του... εκκεντρικού - για να το πούμε ευγενικά - mangaka που προκαλούν τις αισθήσεις και την αισθητική μας με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ξεχωριστή θέση κατέχει η σύντομη, 26-σέλιδη ιστορία Planet of the Jap (Nihonjin no wakusei, 1985), που κυκλοφόρησε στη συλλογή σύντομων ιστοριών Paranoia Star και αργότερα στην περίφημη αγγλόφωνη ανθολογία Comics Underground Japan (1996), από όπου το έμαθαν και οι δυτικοί αναγνώστες (όχι προς μεγάλη τους χαρά είναι αλήθεια).

...
Eπικεντρώνοντας την προσοχή του στην Αμερική, κύριο αντίπαλο της Ιαπωνίας στη μάχη του Ειρηνικού, το Planet of the Jap παρουσιάζει με ιδιαίτερη γραφικότητα και παραστατικότητα τί θα συνέβαινε αν η Ιαπωνία είχε κερδίσει το 2ο παγκόσμιο πόλεμο, σε ένα κλασικό παράδειγμα του λογοτεχνικού υπο-είδους που ονομάζεται εναλλακτική ιστορία. Συγκεκριμένα, με απαρχή την επίθεση στο Pearl Harbor (8 Δεκεμβρίου 1941) τα γεγονότα του πολέμου αντιστρέφονται, με τους ιάπωνες στρατιώτες να προελαύνουν σε Ευρώπη και Αμερική, να ρίχνουν 2 πυρηνικές βόμβες στο Los Angeles (6 Αυγούστου 1945) και το San Fransisco (9 Αυγούστου 1945) και να καταστρέφουν τα πολιτιστικά σύμβολα των Η.Π.Α, βιάζοντας και δολοφονώντας τους κατοίκους με πρωτοφανή αγριότητα. Ο πρωθυπουργός Hideki Tōjō επιθεωρεί την κατεχόμενη πρώην υπερδύναμη, οι αμερικανοί στρατιωτικοί ηγέτες αποκεφαλίζονται τελετουργικά και η σημαία του ανατέλλοντος ηλίου κυματίζει πάνω στο κατεστραμμένο άγαλμα της Ελευθερίας.

Αυτή η εικόνα όμως με το  κατεστραμμένο σύμβολο του αμερικανικού πολιτισμού αποδεικνύει οτι το αμφιλεγόμενο έργο του Maruo είναι κάτι παραπάνω από μία εθνικιστική έξαρση, όπως έχει κατηγορηθεί μανιασμένα - όσο και λανθασμένα - από το δυτικό κόσμο. Η συγκεκριμένη εικόνα παραπέμπει απ'ευθείας στη γνωστή δυστοπική ταινία Planet of the Apes, υποψιάζοντας τον έξυπνο αναγνώστη οτι αν ξεπεράσει την ακραία βία που πρωταγωνιστεί, υπάρχουν πολλά κρυφά μηνύματα που περιμένουν να τα ανακαλύψει. Εκτός λοιπόν από μία βίαιη παρωδία του Πλανήτη των πιθήκων, ο Πλανήτης των ιαπώνων αποτελεί αναμφισβήτητα ένα πολιτικό έργο, μία δριμύτατη κριτική στον υποβόσκοντα εθνικισμό και ιμπεριαλισμό της ηγεσίας αλλά και των κατοίκων της ασιατικής χώρας, μία μελέτη πάνω στην αποτρόπαια βία του πολέμου και του φασισμού. Και η παρουσίαση αυτής της βίας με τόσο γραφικό και in your face τρόπο είναι μία απολύτως ηθελημένη επιλογή που καθιστά το μήνυμα του Maruo ακόμη πιο αποτελεσματικό. Στην ουσία πρόκειται για ένα αντιπολεμικό έργο, αρκεί φυσικά να έχει κάποιος ανοιχτά τα μάτια του και το μυαλό του ώστε να το αντιληφθεί, προσπερνώντας το προφανές.

Ασφαλώς βεβαίως, δε μπορούμε να κατηγορήσουμε όποιον δεν καταφέρνει να ξεπεράσει το αρχικό σοκ των εικόνων του Maruo, μιας και η σύντομη αυτή ιστορία του είναι φτιαγμένη με ξεκάθαρο σκοπό να σοκάρει, από την πρώτη έως την τελευταία εικόνα. Από το εξώφυλλο που παρουσιάζει έναν ιάπωνα να χαιρετάει φασιστικά ενώ είναι καθισμένος σε ένα πολεμικό άρμα, με το κανόνι που... στάζει υγρά να αντικαθιστά το πέος του, μέχρι την τελευταία σελίδα που απεικονίζει τον αυτοκράτορα Hirohito δίπλα σε λεζάντες όπως "Η Ιαπωνία παραμένει η δυνατότερη χώρα στον κόσμο" και "Μην ξεγελιέστε, η Ιαπωνία δεν είναι σε καμία περίπτωση ένα ηττημένο έθνος".

Το Planet of the Jap προκάλεσε πρωτοφανή αίσθηση όταν έγινε διαθέσιμο για το δυτικό κοινό μέσω της ανθολογίας Comics Underground Japan (1996), παρουσιαζόμενο ως μία εθνικιστική φαντασίωση και ένα απωθημένο της πάλαι ποτέ κραταιάς και ιμπεριαλιστικής αυτοκρατορίας της Ιαπωνίας. Αποτέλεσε αντικείμενο σε κοινωνικο-πολιτικές μελέτες όπως τα βιβλία Manga and the Representation of Japanese History (Roman Rosenbaum) και Perversion and Modern Japan: Psychoanalysis, Literature, Culture (Nina Cornyetz, J. Keith Vincent), και μετέτρεψε εν μία νυκτί τον Suehiro Maruo σε cult, αμφιλεγόμενη και μισητή φιγούρα στα μάτια των αμερικανών.

Ταυτόχρονα όμως, παρότρυνε αρκετούς περίεργους δυτικούς να ψάξουν την πολύ μεγάλη (και σε μέγεθος και σε αξία) παραγωγή του, με τους λιγότερο "ευαίσθητους" και περισσότερο "ακραίους" από αυτούς να μετατρέπονται σε φανατικούς θαυμαστές του. Και με τους πιο ανοιχτόμυαλους να χαιρετίζουν το Planet of the Jap ως μία ηχηρή αντιπολεμική κραυγή, παρά ως ένα εθνικιστικό ντελίριο. Όπως πάντα, εξαρτάται από ποιά σκοπιά θέλουμε να το δούμε.

Suehiro Maruo - My Youth

Μία surreal, erotic grotesque μικρή ιστορία

Ο Suehiro Maruo είναι ο αδιαμφισβήτητος βασιλιάς ενός πολύ ιδιαίτερου και "παρεξηγημένου" υπο-είδους των manga που ονομάζεται ero-guro (erotic grotesque). Η παρεξήγηση δε συνίσταται στο περιεχόμενο και τη θεματολογία του παρακλαδιού αυτού, αφού είναι ακριβώς ό,τι δηλώνει το όνομά του - ένας συνδυασμός του ερωτικού στοιχείου με το αποτρόπαιο, μία πολύ συχνά ενοχλητική μίξη σεξ με ακρωτηριασμούς ή και... πολύ χειρότερα !

Η παρεξήγηση είναι οτι οι περισσότεροι πιστεύουν οτι δεν υπάρχουν ποιοτικές δουλειές στο παρακλάδι αυτό των manga, κάτι που δεν ισχύει σε καμία περίπτωση. Κατανοώ όσους δυσανασχετούν στη θέα ενός ζευγαριού με χυμένα τα άντερα έξω να ερωτοτροπεί, και παρόμοιες χαριτωμένες εικόνες, για όσους όμως "έχουν τ'άντερα" (σε αντίθεση με το προαναφερθέν ζευγάρι), υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα πραγματάκια να ανακαλύψουν. Και το πρώτο που θα ανακαλύψουν θα είναι σίγουρα ο κύριος Maruo.

Τα manga που έκαναν γνωστό και ανακήρυξαν σε βασιλιά του είδους τον κύριο Maruo είναι πολύ ακραία, πολύ "ενοχλητικά" και σίγουρα όχι για όλους. Σεβόμενος (λίγο) το εορταστικό κλίμα των ημερών, η σύντομη ιστορία που επέλεξα να παρουσιάσω ανήκει στις "φυσιολογικές" δουλειές του, χωρίς έντονες και γραφικές αναπαραστάσεις της ανθρώπινης ανατομίας ή της ανθρώπινης διαστροφής. Το My Youth λοιπόν είναι η πρώτη από τις 13 μικρές ιστορίες που δημιούργησε ο εκκεντρικός mangaka την περίοδο 1981-1983, και που συνθέτουν την πολύ καλή συλλογή DDT.

Με έντονες επιρροές από τη ρώσικη πρωτοπορία των αρχών του 20ου αιώνα και το γερμανικό εξπρεσσιονισμό της ίδιας περιόδου, αλλά συγχρόνως διατηρώντας ένα καθαρά ιαπωνικό, παραδοσιακό ύφος, το καλλιτεχνικό στύλ του Suehiro Maruo είναι απλά πανέμορφο, με τα έντονα κόκκινα και μαύρα του να υπηρετούν θαυμάσια και να αναδεικνύουν την ονειρική, σουρρεαλιστική ατμόσφαιρα της ιστορίας.

Με αλλεπάλληλες αναφορές στον κινηματογράφο (π.χ Frankenstein στο εξώφυλλο, θωρηκτό Potemkin του Eisenstein και Nosferatu του Murnau στις εσωτερικές σελίδες), στην παραδοσιακή ζωγραφική (Delacroix στην πρώτη σελίδα), στη σουρρεαλιστική ποίηση (π.χ Rimbaud), στους παλαιούς δασκάλους των manga και στις καλλιτεχνικές τεχνοτροπίες του 20ου αιώνα (π.χ κολλάζ), ο Maruo αποτίει φόρο τιμής σε όσα διαμόρφωσαν την καλλιτεχνική του συνείδηση και το εικονογραφικό του ύφος, και γενικότερα σημάδεψαν τη νιότη του. Γι'αυτό και η υπέροχη αυτή, σουρρεαλιστικά αυτο-βιογραφική ιστορία του ονομάζεται My Youth.

Βγαίνει επιτέλους το Panorama Island

To The Strange Tale of Panorama Island του Suehiro Maruo θα μεταφραστεί επιτέλους στα αγγλικά από τη Last Gasp

Ο καταπληκτικός mangaka Suehiro Maruo είναι μία πολύ ιδιαίτερη και αμφιλεγόμενη μορφή των ιαπωνικών comics. Εκπροσωπώντας το ero-guro (σύντμηση των λέξεων erotic και grotesque), ένα από τα πιο ακραία παρακλάδια της έτσι κι αλλιώς ακραίας παραγωγής της χώρας του ανατέλλοντος ηλίου, το όνομά του έχει γίνει σχεδόν ταυτόσημο με τις έννοιες του ερωτισμού και της διαστροφής, και πιο συγκεκριμένα με την άρρηκτη σύνδεση των δύο, την οποία αναπαριστά με πολύ γραφικό τρόπο στη δουλειά του.

Είναι λογικό οι αρκετά ακραίες αισθητικά εικόνες του Maruo να θεωρούνται προσβλητικές ή και αηδιαστικές από πολλούς, όσοι όμως έχουν καταφέρει να προσπεράσουν το αρχικό σοκ έχουν ανακαλύψει έναν εξαιρετικό καλλιτέχνη με άριστη γνώση του μέσου, διάθεση για πειραματισμό, απίστευτα δημιουργική φαντασία και εκπληκτικές εικονογραφικές ικανότητες, ανεξαρτήτως περιεχομένου.

Και, μετά από αυτόν τον ολίγον τί μακροσκελή πρόλογο για το καλλιτεχνικό ύφος του Suehiro Maruo, βρίσκομαι στην αναπάντεχη (και, ομολογώ, ευχάριστη) θέση να σας μεταφέρω ότι το τελευταίο του πόνημα, The Strange Tale of Panorama Island, που εκδόθηκε το 2008 στην Ιαπωνία, δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τα υπόλοιπα έργα της τεράστιας προσωπικής του παραγωγής. Μακριά από τις σεναριακές και εικονογραφικές ακρότητες των πρώιμων δουλειών του, ο Maruo καταπιάνεται με μία ιστορία μυστηρίου με έντονο το ερωτικό στοιχείο (χωρίς το αηδιαστικό στοιχείο όμως), δίνοντας έτσι την ευκαιρία και σε όσους απωθούνταν από το μέχρι τώρα έργο του να γνωρίσουν το εκπληκτικό ταλέντο του (όταν φτάσετε στο δεύτερο γκρουπάκι εικόνων θα καταλάβετε).

Δεδομένου μάλιστα οτι αυτή είναι η πρώτη δουλειά του ιάπωνα καλλιτέχνη που μεταφράζεται στα αγγλικά μετά από τουλάχιστον μια δεκαετία, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα "reboot" της διεθνούς καριέρας του. Η Last Gasp λοιπόν απέκτησε τα δικαιώματα για την αγγλική γλώσσα το 2008, και σε συνεργασία με το πολύ γνωστό blog manga θεματολογίας Same Hat ξεκίνησε τη μετάφραση. Το project καθυστέρησε αρκετά, και μόλις φέτος η εταιρεία ανακοίνωσε οτι η ημερομηνία κυκλοφορίας θα είναι η 1η Ιουλίου του 2013. Άντεεεεεε !

Διασκευάζοντας το ομώνυμο βιβλίο - μύθο της ιαπωνικής pulp κουλτούρας του Edogawa Rampo (1894 - 1965), του αποκαλούμενου και ως "παππού" των ιστοριών αστυνομικού μυστηρίου στην Ιαπωνία, ο Maruo διασκευάζει επίσης το καλλιτεχνικό του προφίλ, καθιστώντας τη δουλειά του πιο προσιτή στο ευρύ κοινό.

Η ιστορία διαδραματίζεται τη δεκαετία του 1920 στην Ιαπωνία και ακολουθεί τον αποτυχημένο συγγραφέα Hitomi στην απεγνωσμένη του προσπάθεια να αντικαταστήσει το γιο ενός πλούσιου εργοστασιάρχη, με τον οποίο ήταν παλιοί συμμαθητές, και επίσης έχουν εκπληκτική ομοιότητα. Όταν λοιπόν ο γιος του εργοστασιάρχη θα πεθάνει, ο Hitomi θα σκηνοθετήσει μία συνάντηση με την οικογένεια του νεκρού, καταφέρνοντας τελικά μετά από αρκετές μηχανορραφίες να οικειοποιηθεί την ταυτότητά του, την κληρονομιά του, ακόμη και τη γυναίκα του.

Και, όταν θα είναι πια ο απόλυτος κυρίαρχος της τεράστιας οικογενειακής περιουσίας, θα βάλει σε εφαρμογή το μεγάλο του σχέδιο - να χτίσει έναν υπερ-πολυτελή παράδεισο ηδονικών απολαύσεων σε ένα μυστηριώδες νησί ( το Panorama Island φυσικά), και να ζήσει εκεί τα υπόλοιπα χρόνια του ως βασιλιάς της ακολασίας. Το νησί όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα luna park σαρκικών απολαύσεων. Και πολύ σκοτεινότερο... (μην πηγαίνει το μυαλό σας στο Lost)

Panorama Island @ Last Gasp