Yvan - Samplerman

Pop art meets samples meets comics !

Ο Yvan είναι ένας γάλλος δημιουργός, άγνωστος εκτός της χώρας του, και μάλλον έτσι θα παραμείνει αν κρίνω από τα ελάχιστα βιογραφικά στοιχεία που βρήκα διαθέσιμα γι'αυτόν. Μετά από πολύ ψάξιμο στο internet και google translate σε αρκετές γαλλικές σελίδες, ανακάλυψα οτι γεννήθηκε το 1971 και είναι συγγραφέας, σχεδιαστής και ζωγράφος. Το πραγματικό του όνομα είναι Yvan Guillo, αλλά χρησιμοποιεί και ψευδώνυμα, όπως τα Yvan G και Ja Julie. Ζει και εργάζεται στο νησί Belle île en Mer (που σημαίνει Όμορφο νησί στη θάλασσα). Τη δεκαετία του '90 συμμετείχε σε διάφορα fanzines όπως τα Stronx, la Monstrueuse, l'Horreur est humaine, Hôpital Brut, Gorgonzola, Que Suerte, Kick, Jade. Το 1992 δημιούργησε και το δικό του fanzine Crachoir (Πτυελοδοχείο), το οποίο μετά από 10 τεύχη συνεχίζει να εμφανίζεται μέχρι σήμερα, αν και πολύ ακανόνιστα. Δουλειά του έχει δημοσιευθεί και στη συλλογή Comix 2000 της πολύ καλής εταιρείας l'Association.

Οι παλιότερες δουλειές του όμως καμία σχέση δεν έχουν με το φοβερό εικαστικό project / πείραμά του Samplerman, που ξεκίνησε στο tumblr τα τελευταία χρόνια και έγινε ευρύτερα γνωστό μέσω της παρουσίασής του στο ε-ξαι-ρε-τι-κό καλλιτεχνικό site 50 watts. Ως άλλος dj, o Yvan παίρνει κομμάτια (samples) από παλιά αμερικάνικα comics, τα συρράφει και τα επαναλαμβάνει πολλές φορές μέσα στην ίδια σελίδα, δημιουργώντας ένα υπέροχο, πολύχρωμο pop art χάος. Δουλειά από το Samplerman έχει συμπεριληφθεί και στη λετονική ανθολογία εναλλακτικών comics kuš! komiksi #17 - Sweet Romance (Μάιος 2014).

Γιώργος Τσούκης - Το Πλήθος

Μία μικρή, αλληγορική ιστορία 
για τη δύναμη του πλήθους

Ο Γιώργος Τσούκης είναι ένας από τους πιο ταλαντούχους και ξεχωριστούς έλληνες κομίστες. Με ένα καθαρά προσωπικό στύλ και ακολουθώντας πάντα μία "εναλλακτική" πορεία μακριά από την πεπατημένη, ο Τσούκης έχει παραδόσει ένα πλήθος τελείως διαφορετικών μεταξύ τους δουλειών.

Από το πρώτο τεύχος του φανζίν Trash-Can (1995) και τον μικρό Κθούλου του περιοδικού Metal Invader (1998), μέχρι τις παρωδίες φαντασίας του "Η βίδα και άλλες ιστορίες" (2003), τους καλλιτεχνικούς αυτοσχεδιασμούς του "Εντός σχεδίου" (2005) και την υπερηρωική σάτιρα του Super Insomniacs (2009), ο ανήσυχος αυτός καλλιτέχνης υπήρξε για πολλά χρόνια παραγωγικότατος και πάντα πρόθυμος να πειραματιστεί.

Οι μεγάλες διαφορές από δουλειά σε δουλειά του Τσούκη ίσως και να εξηγούνται από την ποικιλία στους δημιουργούς που τον έχουν επηρρεάσει (ίσως και όχι, who knows). Ο ίδιος έχει αναφέρει ως επιρροές του τις ιστορίες του αμερικάνικου περιοδικού MAD, τον Αρκά, τους γελοιογράφους Στάθη και Ιωάννου, τις δουλειές του Γιώργου Τραγάκη και της Ζένιας στο περιοδικό Red dot comics, και από ξένους κομίστες τους Frank Miller, Lewis Trondheim, Quino, Bill Watterson, Charles Schulz, Scott Adams, James Kochalka, και Jean-Marc Reiser.

Η 48-σέλιδη ιστορία Το Πλήθος κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2001 από την εταιρεία O₂H, και 10 χρόνια μετά, το 2011 εκδόθηκε και η 10th anniversary edition, με μόνη διαφορά το εξώφυλλο. Χωρίς λόγια και με ένα μινιμαλιστικό σχεδιαστικό στύλ που θυμίζει λίγο Keith Haring, η υπόθεση είναι απλή αλλά όχι απλοϊκή, περιέχοντας έντονα κοινωνικο-πολιτικά μηνύματα. Πολύ απλά ακολουθούμε ένα απρόσωπο πλήθος κόσμου που περιδιαβαίνει τα κενά backgrounds του βιβλίου και αντιμετωπίζει διάφορες καταστάσεις. Στην αρχή το πλήθος ενώνεται με ενθουσιασμό για να βοηθήσει αυτούς που έχουν ανάγκη, με το λευκό χρώμα αυτών που το απαρτίζουν να συμβολίζει τις καλές προθέσεις τους. Αργότερα όμως, υπό την "καθοδήγηση" κάποιου επιτήδειου, το πλήθος χάνει την αθωότητα και τον αυθορμητισμό του και οδηγείται σε πράξεις καταστροφής, με το γκρίζο χρώμα των μελών του να υποδηλώνει αυτή την αλλαγή ψυχολογίας. Το πλέον κατευθυνόμενο πλήθος είναι ανεξέλεγκτο, και χρειάζεται ένα κάλεσμα προς τα εναπομείναντα υγιή μέλη της κοινωνίας, έτσι ώστε να συγκροτηθεί ένα νέο, λευκό πλήθος που θα αντιμετωπίσει το γκρίζο.

Παρ'όλο που η αλληγορία είναι εμφανής, είναι ωστόσο πολύ εύστοχη και, δυστυχώς, επίκαιρη. Η λεγόμενη ψυχολογία της μάζας είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που υπάρχει από τότε που δημιουργήθηκαν οι πρώτες οργανωμένες κοινωνίες, και σίγουρα αποτελεί ένα θλιβερό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης. Ο άνθρωπος θυσιάζει την ατομικότητα και διαφορετικότητά του για να γίνει μέλος μιας ομάδας, να νιώθει οτι είναι αποδεκτός και οτι ανήκει κάπου. Και φυσικά, για να συνεχίσει να είναι μέλος αυτού του συνόλου, θα πρέπει να ακολουθήσει τη γενική κατεύθυνση και ψυχολογία, ασχέτως αν αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές και τις πεποιθήσεις του. Και μάλιστα τις περισσότερες φορές η εκάστοτε "ηγεσία" που δίνει το γενικό πρόσταγμα εξυπηρετεί μονάχα τα δικά της συμφέροντα, εκμεταλλευόμενη το πλήθος που την ακολουθεί.

Όλα είναι τόσο απλά και τόσο εύκολα διακριτά, κι όμως συμβαίνουν γύρω μας ξανά και ξανά, σαν σε φαύλο κύκλο. Άντε βγάλε άκρη με την ανθρώπινη ψυχολογία ...

Το Πλήθος - 10th anniversary edition (2011)

Inio Asano - Before Dawn

Μία ιστορία για το τί συμβαίνει μετά τα μεσάνυχτα και πρίν την αυγή

Ο Inio Asano είναι ένας από τους πιο ξεχωριστούς, αξιόλογους και αναγνωρισμένους καλλιτέχνες της τελευταίας γενιάς mangaka της Ιαπωνίας. Γεννημένος το 1980 στην επαρχία Ibaraki και ξεκινώντας την άκρως επιτυχημένη καριέρα του το 1998, μόλις σε ηλικία 18 ετών, ο Asano καθιερώθηκε γρήγορα ως ένα από τα μεγαλύτερα νέα ταλέντα των manga για την ευαισθησία, τη λυρικότητα αλλά και την παραγωγικότητά του, χωρίς όμως ποτέ να θυσιάζει την ουσία στο βωμό της μεγάλης εμπορικότητας που απολάμβανε. Με γνωστότερες δουλειές το υπερ-επιτυχημένο graphic novel Solanin (2006) που μεταφέρθηκε και σε live-action ταινία, και το Nijigahara Holograph (2005), ο ταλαντούχος αυτός δημιουργός έχει χαρακτηριστεί δικαίως ως η πιο καθαρή "φωνή" της γενιάς του, καταφέρνοντας να αιχμαλωτίσει την ψυχοσύνθεση, τα όνειρα και τις καθημερινές χαρές και απογοητεύσεις των εφηβικών και μετ-εφηβικών ηλικιών της Ιαπωνίας.

Εκτός όμως από τις "μεγάλου μήκους" δουλειές του, ο Asano αρέσκεται στο να δημιουργεί μικρές ιστορίες με πρωταγωνιστές αγόρια και κορίτσια στην εφηβεία που προσπαθούν να κατανοήσουν αλλά και να ενταχθούν στο σκληρό κόσμο των ενηλίκων. Μία από αυτές τις ιστορίες (αν και λίγο πιο "ξεφεύγα") είναι και η 26-σέλιδη Before Dawn, που πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Big Comics Spirit Special Edition "Casual", issue #14 στις 15 Φεβρουαρίου του 2007. Αργότερα, το 2008, συμπεριελήφθη και στη συλλογή σύντομων ιστοριών του καλλιτέχνη Before Dawn and the End of the World (Sekai no Owari to Yoake Mae).

Ανθρωποποίηση (Humanization)

Ένα αλληγορικό, ντυμένο με λέξεις εικονογράφημα

Η Ανθρωποποίηση είναι ένα βιβλίο λίγο δύσκολο στην κατηγοριοποίηση. Δεν είναι ακριβώς comics, ούτε ακριβώς artbook (συλλογή εικονογραφήσεων). Είναι κάτι ανάμεσα στα δύο, αν και δεν έχει καμία σημασία να τoυ βρούμε κάπoια κατάλληλη "ταμπέλα". Προϊόν συνεργασίας του αρχιτέκτονα / εικαστικού Διονύση Κωνσταντόπουλου με το σεναριογράφο Δημήτρη Βανέλλη, γνωστό από τις comics δουλειές του με το Θανάση Πέτρου, το βιβλίο αποτελείται από μία σειρά εικονογραφήσεων και mixed media συνθέσεων, συνοδευόμενων από μικρά κείμενα που σχολιάζουν - συμπληρώνουν τις πανέμορφες εικόνες.

Η συνεργασία έγινε λίγο "ανάποδα", μιας και οι πίνακες του Κωνσταντόπουλου υπήρχαν εδώ και αρκετά χρόνια, και μάλιστα είχαν παρουσιαστεί σε μία ομότιτλη με το βιβλίο έκθεση στη Ζάκυνθο τον Αύγουστο του 2013. Τα κείμενα του Βανέλλη προστέθηκαν στα πλαίσια της έκδοσης του βιβλίου από τις εκδόσεις Φανταστικός Κόσμος τον Ιανουάριο του 2015, ως μέσο σύνδεσης και "αποκρυπτογράφησης" των εικόνων, οι οποίες όμως είχαν εξ αρχής μία σαφή comics αισθητική και έναν αφηγηματικό ρυθμό που επέτρεπε αυτή τη σύνδεση.

Η καλλιτεχνική δουλειά του Διονύση Κωνσταντόπουλου, με τους πίνακες, τις ολοσέλιδες αλλά και δισέλιδες συνθέσεις του, είναι φανερά επηρρεασμένη από τη δουλειά του μεγάλου γαλλο-γιουγκοσλάβου δημιουργού Enki Bilal, και είναι απλά υπέροχη. Βρίθοντας συμβολισμών και αναφορών στην ελληνική μυθολογία, φιλοσοφία και ιστορία, αλλά και στη σύγχρονη, ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουμε στη χώρα μας, ο Κωνσταντόπουλος επιχειρεί κάτι σα μίξη αλλά και σύγκριση του παρελθόντος και του παρόντος, με το νικητή της άτυπης αυτής μονομαχίας να είναι εμφανής. Η mixed media τεχνική του, που παραπέμπει πάλι στον Bilal, με τα ακρυλικά, τα μελάνια και τα παστέλ να συναντούν την ηλεκτρονική επεξεργασία, λειτουργεί τέλεια στην επικοινωνία των κοινωνικο-πολιτικών μηνυμάτων και των "κυοφορούμενων ιστοριών" με τις οποίες ο καλλιτέχνης έχει διανθίσει τις εικόνες του.

Και ο Δημήτρης Βανέλλης έρχεται για να "ξεγεννήσει" αυτές τις ιστορίες και να τις τοποθετήσει γύρω από τις πανέμορφες εικόνες, συνοδεύοντας, ερμηνεύοντας αλλά και επεκτείνοντας το νοηματικό τους πλαίσιο. Και στο εγχείρημά του αυτό, να μας θυμίσει πόσο όμορφα οι λέξεις μπορούν να συνδυαστούν με τις εικόνες, κάτι που αποτελεί και την υπέρτατη δύναμη του μέσου των comics.

Όπως αναφέρει και το εκδοτικό σημείωμα του Φανταστικού Κόσμου, η Ανθρωποποίηση είναι "Ένα πείραμα-παιχνίδι μεταξύ δύο δημιουργών που εργάστηκαν ανεξάρτητα: κόντρα στην αποξένωση που βιώνει ο άνθρωπος της σύγχρονης αστικής εποχής, ο αρχιτέκτονας / εικαστικός Διονύσης Κωνσταντόπουλος αποτυπώνει μια άλλη πραγματικότητα, εμποτισμένη με ιστορία, τέχνη και φιλοσοφία, και ο σεναριογράφος Δημήτρης Βανέλλης ντύνει την πραγματικότητα αυτή με λέξεις. Οι εντυπώσεις, διαφορετικές για κάθε θεατή και αναγνώστη, αφυπνίζουν τη συνείδηση και θυμίζουν μια αθωότητα που ίσως δεν έχουμε χάσει ακόμα."

Για επίλογο άφησα μία όμορφη παράγραφο από το άρθρο ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΗΣΗ: Ένα βιβλίο "χάρτης περιπλάνησης" - Ένα σκληρόδετο βιβλίο, υψηλής αισθητικής, προϊόν τολμηρού εκδοτικού εγχειρήματος, αφού αποτελεί ένα πείραμα οπτικής επικοινωνίας που επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Ένα βιβλίο "χάρτης περιπλάνησης" στα καταστρεμμένα σκηνικά, τοπία ενός θνήσκοντoς Πολιτισμού που περιφέρονται τα πλάσματα της Νεομυθολογίας που εντυπώνεται στο βιβλίο της ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΗΣΗΣ: Άγγελοι, Νίκες, Ερωτιδείς, αυτοκαταστροφικά ανθρώπινα πλάσματα, ζώα υπό εξαφάνιση, αγάλματα που ζωντανεύουν δραπετεύοντας από τα Μουσεία που φυλάσσονται ως ανάμνηση του γεγονότος πως "οι άνθρωποι είναι ικανοί και για την ομορφιά".

Άρθρο-παρουσίαση της Ανθρωποποίησης από την Κατερίνα Δεμέτη, η οποία προλογίζει και το βιβλίο.


Η αφίσα της έκθεσης του Διονύση Κωνσταντόπουλου στη Ζάκυνθο το 2013, και το οπισθόφυλλο του βιβλίου