Tribute to Otomo

Ένας φόρος τιμής στο εμβληματικό AKIRA και στο δημιουργό του

Ο Katsuhiro Otomo είναι ασφαλώς ένας από τους καλύτερους και γνωστότερους mangaka της Ιαπωνίας, και γενικά ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα του κόσμου των comics της τελευταίας τριανταετίας. Σημαντικότερη δουλειά της σπουδαίας καριέρας του είναι ασφαλώς το εκ-πλη-κτι-κό AKIRA, ένα έργο ορόσημο στην ιστορία των manga, ίσως η πιο επιδραστική δουλειά στη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου στην εποχή μετά τον μεγάλο Osamu Tezuka.

Απόδειξη της τεράστιας αξίας του Otomo (όχι οτι χρειαζόταν καμία απόδειξη πέραν του έργου του) είναι η τίμησή του με το ακριβοθώρητο grand prix του φεστιβάλ της Angoulême το 2015, κατορθώνοντας έτσι να γίνει μόλις ο πέμπτος μη ευρωπαίος δημιουργός που κερδίζει το βραβείο. Μετά την ομολογουμένως μεγάλη αυτή διάκριση, διοργανώθηκε στη γκαλερί της εκδοτικής εταιρείας Glenat έκθεση με έργα ευρωπαίων καλλιτεχνών που εμπνεύστηκαν από το έργο του. Οι επισκέπτες της έκθεσης έπαιρναν μαζί ένα βιβλίο με όλα τα έργα.

Κάπως έτσι ξεκίνησε λοιπόν το project που θα εξελισσόταν στο πολύ όμορφο artbook - φόρο τιμής στον Katsuhiro Otomo που παρουσιάζουμε σήμερα. Ανάμεσα στους 80 καλλιτέχνες που συμμετείχαν συγκαταλέγονται πολύ μεγάλα ονόματα των ευρωπαϊκών και ιαπωνικών comics, όπως οι Naoki Urasawa, Masamune Shirow, Juan Gimenez, Olivier Ledroit, Tanino Liberatore, Francois Boucq, ο δυστυχώς πρόσφατα εκλιπών Jirô Taniguchi, Tsutomu Nihei, Katsuya Terada, και πολλοί πολλοί άλλοι. Το βιβλίο των 168 σελίδων εκδόθηκε στη Γαλλία από τη Glenat και στην Ιαπωνία από την Kodansha, και το μεγάλο φορμά του καθιστά την τιμή των 35 ευρώ αρκετά λογική. Οπότε ... μην το πετύχω πουθενά !

Range Murata - Stan Manoukian

Gloria Pizzilli - Olivier Ledroit

Aleksi Briclot - Francois Boucq

Juan Gimenez - Tomer Hanuka

Jiro Taniguchi - Tanino Liberatore

Όλοι οι ευρωπαίοι (κυρίως γάλλοι) συμμετέχοντες:

Virginie Augustin, Bannister, Dominique Bertail, Matthieu Bonhomme, Aleksi Briclot, Francesco Cattani, Lorenzo Ceccotti, Merwan Chabane, Olivier Coipel, Luigi Critone, Simone D’Armini, Ludovic Debeurme, Benoît Feroumont, Manuele Fior, Juan Gimenez, Joël Jurion, Jean-Philippe Kalonji, Viktor Kalvachev, Nicolas Keramidas, Kim Jung Gi, Olivier Ledroit, Stéphane Levallois, Li-An, Tanino Liberatore, Julien Loïs, Vincent Mallié, Dilraj Mann, Stan Manoukian, Thierry Martin, Laureline Mattiussi, Hugues Micol, Timothée Montaigne, Nicolas Némiri, Vincent Perriot, Gloria Pizzilli, Victor Santos, Stan Sakaï, Otto Schmidt, Guillaume Singelin, Jirô Taniguchi, Lucio Villani, Vince, Pierre Alary, Boulet, François Boucq, Yannick Corboz, Adrien Demont, Asaf Hanuka, Julien Loïs, Giannis Milonogiannis, Boris Mirroir, Marion Mousse, Orhun, Sara Pichelli, Corentin Rouge.

Να και οι ιάπωνες συμμετέχοντες:

Hiroyuki Asada, Hisashi Eguchi, Daisuke Igarashi, Atsushi Kamijo, Masakazu Katsura, Masashi Kishimoto, Taiyo Matsumoto, Minetaro Mochizuki, Range Murata, Tsutomu Nihei, Yoshiyuki Sadamoto, Masamune Shirow, Shou Tajima, Fumiko Takano, Takayuki Takeya, Jiro Taniguchi, Katsuya Terada, Naoki Urasawa, Sensha Yoshida

Bannister - Dominique Bertail

Γιάννης Μυλωνογιάννης - Νικόλας Κεραμίδας

Otto Schmidt - Vince

Taiyo Matsumoto

Asaf Hanuka - Thimotee Montaigne

Guillaume Singelin - Merwan Chabane

Με χαρά (και λίγη έκπληξη να πω την αλήθεια) είδα και 2 ελληνικά ονόματα ανάμεσα στους εκλεκτούς συμμετέχοντες, αυτό του πολύ καλού Γιάννη Μυλωνογιάννη, και αυτό του Νικόλα Κεραμίδα, τον οποίο ομολογώ οτι δε γνώριζα.

Ασφαλώς το AKIRA, όντας ένα από τα πλέον επιδραστικά comics αλλά και anime όλων των εποχών, αποτελεί αγαπημένο θέμα των καλλιτεχνών εδώ και δεκαετίες, με πραγματικά αμέτρητες δουλειές ερασιτεχνών αλλά και επαγγελματιών να κυκλοφορούν στο Deviant art και σε όλο το internet. Οπότε, για να κλείσουμε εντυπωσιακά, παραθέτω μία εικονογράφηση του εκπληκτικού James Jean, που αναδείχθηκε από τα εξαιρετικά εξώφυλλα που έφτιαχνε για τη σειρά FABLES.

Katsuhiro Otomo wins 2015 Angoulême

Ο δημιουργός του Akira κέρδισε το Grand Prix (Μεγάλο βραβείο) στο διασημότερο φεστιβάλ comics του κόσμου για τη συνολική προσφορά του στην 9η τέχνη

Στα τέλη Ιανουαρίου του τρέχοντος έτους έλαβε χώρα το 42o ετήσιο διεθνές φεστιβάλ comics της Angoulême (Angoulême International Comics Festival), το μεγαλύτερο και πλέον περίβλεπτο φεστιβάλ του κόσμου των comics. Με εξέχουσες παρουσίες και εντυπωσιακές εκθέσεις, η Angoulême κάθε χρόνο συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των απανταχού κομιξόφιλων, είτε αυτοί είναι απλοί αναγνώστες, είτε εκδότες, είτε δημιουργοί.

Η σημαντικότερη και πλέον αναμενόμενη στιγμή του κάθε φεστιβάλ είναι η απονομή του πολυπόθητου μεγάλου βραβείου (Grand Prix), το οποίο δίνεται σε έναν εν ζωή δημιουργό για τη συνολική προσφορά του στην 9η τέχνη. Και μάλιστα, αυτοί που ψηφίζουν είναι οι ίδιοι οι καλλιτέχνες, κάτι που προσδίδει επιπλέον κύρος στον νικητή.

Φέτος λοιπόν, όπως spoiler-ιασα στον τίτλο (ε, τί να κάνουμε, τίτλος είναι αυτός, δε μπορούμε να αφήνουμε μυστήριο), μεγάλος νικητής από την ψηφοφορία των συμμετεχόντων καλλιτεχνών του φεστιβάλ αναδείχθηκε ο μεγάλος ιάπωνας Katsuhiro Otomo, δημιουργός ενός από τα αδιαμφισβήτητα αριστουργήματα του σύμπαντος των 2 διαστάσεων, του sci-fi cyberpunk έπους Akira.

...

Ο Otomo κέρδισε τον μεγάλο Alan Moore, o οποίος δε νομίζω να στενοχωρήθηκε πολύ μιας και είναι χορτασμένος από βραβεία, και το βέλγο Hermann, δημιουργό των πολύ καλών σειρών Bernard Prince και Jeremiah. Ο ιάπωνας έγινε έτσι μόλις ο πέμπτος μη ευρωπαίος δημιουργός που κερδίζει το βραβείο, κάτι που αποδεικνύει οτι δεν έχουν άδικο όσοι κατηγορούν τους γάλλους για σωβινισμό. Μάλιστα, ήταν η τρίτη συνεχόμενη φορά που έμπαινε στους φιναλίστ για τη μεγάλη διάκριση, οπότε νομίζω οτι δικαίως ήταν και η "φαρμακερή". Πέρυσι νικητής ήταν ο αμερικανός Bill Watterson, δημιουργός της εξαιρετικής σειράς strips Calvin & Hobbes, με τους Otomo και Moore να φτάνουν στην πηγή αλλά να κορακιάζουν.

Και πρόπερσι, το 2013, για να κάνουμε και λίγο κουτσομπολιό, αναφέρω οτι είχε προκληθεί ένας μίνι σάλος όταν με φιναλίστ για το μεγάλο βραβείο τους Alan Moore, Katsuhiro Otomo, Akira Toriyama, Chris Ware και Willem, κέρδισε ... ο τελευταίος ! Και φυσικά, πρώτη ερώτηση όλων ήταν ... Ποιός ?
(ορίστε και το link: williem-wins-grand-prix-at-angouleme-amongst-some-muttering/)

AKIRA

Η σειρά-σταθμός στην ιστορία των manga

Το AKIRA σίγουρα το γνωρίζουν οι περισσότεροι, κομιξόφιλοι και όχι, από την εκπληκτική μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη το 1988 (AKIRA), που θεωρείται δικαίως ένα από τα καλύτερα anime (ιαπωνική ταινία animation) όλων των εποχών - ίσως ΤΟ καλύτερο ! Σκηνοθέτης της ταινίας ήταν ο μεγάλος Katsuhiro Otomo, ο ίδιος mangaka που σχεδίασε το ομώνυμο manga αριστούργημα. Και, αν η animated ταινία συγκαταλέγεται στις κορυφαίες του είδους της, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με την πρωτότυπη, manga εκδοχή της ιστορίας του Otomo. Έχοντας επηρρεάσει γενιές και γενιές δημιουργών, και όλα ανεξαιρέτως τα manga και anime επιστημονικής φαντασίας που κυκλοφόρησαν μετά το 1982, όταν και δημοσιεύτηκε το πρώτο επεισόδιο της σειράς στο περιοδικό Young Magazine, το AKIRA έχει χαρακτηριστεί από πολλούς γνώστες του χώρου όχι μόνο ως το καλύτερο manga, αλλά και ως το καλύτερο έργο graphic fiction που έχει δημιουργηθεί ποτέ.

Με σύνολο μόλις 2.167 σελίδων (!), η περιγραφή της υπόθεσης του Akira πρέπει να είναι ... αρκετά περιγραφική. Η ιστορία εκτυλίσσεται στο Νέο-Τόκυο το έτος 2030, 38 χρόνια μετά τον 3ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος άφησε το παλαιό Τόκυο κατεστραμμένο ολοσχερώς. Η τάξη έχει πλέον αποκατασταθεί, ωστόσο οι πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί είναι αρκετά εύθραυστες. Η κυβέρνηση είναι ασταθής, ο στρατός έχει υπερβολικά μεγάλη επιρροή στα γεγονότα, και υπάρχουν διάφορες μυστικές οργανώσεις, άλλες παρακρατικές και άλλες παραθρησκευτικές, που δρούν η κάθε μία για τα δικά της συμφέροντα.

Μέσα σε όλη αυτή τη χαοτική κατάστατση, δύο μέλη μιας συμμορίας νεαρών μηχανόβιων, ο αρχηγός  της ομάδας Kaneda και ο καλύτερός του φίλος Tetsuo θα μπλεχτούν σε μία απίστευτη υπόθεση με απρόβλεπτες διαστάσεις και ανεξέλεγκτες συνέπειες ...

SPOILER ALERT ! - level 2/5 
(δηλαδή, αποκαλύπτω αρκετά στοιχεία της υπόθεσης, αλλά όχι την τελική της εξέλιξη)

Όλα θα ξεκινήσουν όταν ο Tetsuo θα συγκρουστεί με τη μηχανή του, για να αποφύγει ένα παιδί που πετάχτηκε ξαφνικά στη μέση του δρόμου. Το παιδί όμως αυτό απέχει πολύ από αυτό που αποκαλούμε συνηθισμένο, κάτι που αποδεικνύει και το αφύσικα γηρασμένο πρόσωπό του. Στο σημείο του ατυχήματος καταφθάνει αμέσως ο στρατός, και ο τραυματισμένος Tetsuo μεταφέρεται σε κάποιο στρατιωτικό νοσοκομείο, από το οποίο θα επιστρέψει αργότερα... αρκετά αλλαγμένος. Στο μεταξύ, ο Kaneda θα γνωρίσει τη νεαρή επαναστάτρια Kei, μέσω της οποίας θα ξανασυναντήσει το παράξενο παιδί που ονομάζεται Takashi, θα έχει μπλεξίματα με το στρατό και θα ακούσει για πρώτη φορά το όνομα Akira ! Όπως θα διαφανεί, όλη η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από ένα άκρως απόρρητο στρατιωτικό πείραμα για την ανάπτυξη ψυχικών / πνευματικών δυνάμεων πέρα από κάθε φαντασία. Και το νεότερο πειραματόζωο που θα προστεθεί στην παρέα του Takashi και των άλλων γηρασμένων παιδιών του προγράμματος θα είναι... ο Tetsuo !

Νιώθοντας τις πνευματικές του δυνάμεις να μεγαλώνουν με ραγδαίο ρυθμό, ο νεαρός μηχανόβιος θα απελευθερώσει το καταπιεσμένο σύνδρομο κατωτερότητας που έκρυβε πάντα μέσα του, και θα χρησιμοποιήσει τις καινούριες του ικανότητες για να αποδείξει οτι είναι καλύτερος από το στόχο της ζήλειας και του κόμπλεξ του - τον Kaneda. Από τη στγμή αυτή, οι δυο τους θα μετατραπούν σε μισητούς εχθρούς, και η σχέση τους αυτή θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα εξελίξεις. Ο Tetsuo θα δεχθεί να υποβληθεί σε πειράματα από το στρατό, και τελικά θα ακούσει και αυτός το όνομα που φυλασσόταν ως επτασφράγιστο μυστικό από την κυβέρνηση - το όνομα Akira ! Με τη φιλοδοξία και τη μεγαλομανία του να αυξάνονται με τους ίδιους ρυθμούς όπως η δύναμή του, θα βάλει σκοπό να ανακαλύψει τί ακριβώς είναι ο μυστηριώδης Akira, και να προσεταιριστεί την απίστευτη δύναμη που λέγεται οτι κρύβει. Τελικά θα καταφέρει να "ξυπνήσει" την ανεξερεύνητη αυτή πηγή ενέργειας, αλλά θα ανακαλύψει κάπως αργά οτι ο έλεγχος της είναι πέρα των δυνατοτήτων του. Οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για το Νέο-Τόκυο, αλλά περισσότερο απ'όλους για τον ίδιο του τον εαυτό...

Το AKIRA έσκασε σα βόμβα στην αγορά των manga το 1982, και λατρεύτηκε από το πρώτο κιόλας τεύχος τόσο από το κοινό, όσο και από τους κριτικούς και τους συναδέλφους mangaka του Otomo. Τα αποθεωτικά σχόλια διαδέχονταν το ένα το άλλο, και μάλιστα απολύτως δικαίως. Ήταν η πρώτη δουλειά με τόση λεπτομέρεια και πολυπλοκότητα, τόσο στην ανάπτυξη της υπόθεσης και των χαρακτήρων, όσο και στην εικονογράφηση. Οι πολύπλευροι, ρεαλιστικότατα αντιφατικοί ήρωες, τα άπειρα ενδιαφέροντα subplots, τα λεπτομερέστατα backgrounds που όμοιά τους δεν έχουμε δεί ούτε πρίν ούτε έκτοτε, οι σκηνές δράσης που κόβουν την ανάσα με τις απίστευτες "γραμμές κίνησης" ήταν όλα καινοτομίες για την εποχή και παραμένουν αν όχι πρωτότυπα, τουλάχιστον εκτελεσμένα στην εντέλεια ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα, 30 χρόνια μετά. Το cyberpunk έπος του Otomo έφερε ένα νέο αέρα ποιότητας και επαγγελματικότητας στο χώρο, και χρεώνεται μεγάλο μέρος της εξάπλωσης των ιαπωνικών comics, και γενικότερα της ανατολικής κουλτούρας προς τη δύση.

Ένα άλλο δείγμα της επαγγελματικότητας αλλά και της πρωτοπορίας του Otomo ήταν οτι οι τόμοι που συλλέγουν το AKIRA δεν κυκλοφόρησαν ούτε στο μέγεθος των tankōbon (A5 - 14.8 × 21.0 cm) που χρησιμοποιούν τα περισσότερα manga, ούτε στην έκτασή τους (220 σελίδες). Κυκλοφόρησαν 6 τόμοι των (περίπου) 400 σελίδων, σε μέγεθος δυτικών comics (A4 - 21.0 × 29.7 cm), κάτι που φυσικά ανέδειξε ακόμα περισσότερο την εκπληκτική εικονογράφηση. Ακόμα και ο τίτλος και το όνομα του δημιουργού ήταν στα αγγλικά, φανερώνοντας την επιθυμία για "άνοιγμα" προς τις αγορές της δύσης, κάτι που όπως ανέφερα επιτεύχθηκε με πρωτοφανή επιτυχία.

Το AKIRA, τόσο το manga όσο και το anime έγινε πραγματική μανία στη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου. Αμέτρητα βραβεία, πωλημένα αντίτυπα τευχών, τόμων, βιντεοκασσετών και dvd, μπλουζάκια, κουκλάκια και κάθε λογής merchandize κατέκλυσαν τις αγορές της ανατολής, φτάνοντας σαν ωστικό κύμα στην Ευρώπη και την Αμερική. Ενδεικτικό είναι άλλωστε το ότι ανέβασε την κυκλοφορία του σχετικά νεοσύστατου περιοδικού Young Magazine στο οποίο δημοσιευόταν από μερικές χιλιάδες αντίτυπα σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες, και το καθιέρωσε ως ένα από τα μεγαλύτερα manga περιοδικά, μία θέση που κρατάει μέχρι σήμερα.

Όπως προείπα πάντως, οι περισσότεροι fans, κυρίως οι δυτικοί, γνώρισαν πρώτα το εκπληκτικό anime, και έπειτα το manga. Ας ασχοληθούμε λοιπόν λίγο με την ταινία, πάντα σε σχέση με τα comics. Η ταινία λοιπόν παρουσιάζει αρκετές διαφορές με την πρωτότυπη ιστορία, κάτι που είναι απολύτως φυσικό όταν προσπαθείς να μεταφέρεις στη μεγάλη οθόνη ένα εικονογραφημένο έργο 2.000 σελίδων. Όμως, οι διαφορές δεν συνίστανται μόνο σε σύμπτυξη, περίληψη της ιστορίας, αλλά και σε σημαντική αλλαγή βασικών σημείων της εξέλιξης της υπόθεσης.

Διαφορές Manga και Anime - Πιο αναλυτικά (SPOILER ALERT ! - level 3/5) :
Η πιο σημαντική διαφορά είναι οτι στο manga ο χαρακτήρας του Akira συμμετέχει στην υπόθεση από τον 3ο τόμο και μετά, παίζοντας ενεργό ρόλο και επηρρεάζοντας τα γεγονότα, ενώ στην ταινία στην ουσία χρησιμοποιείται μόνο σαν όνομα, αλλά όχι σαν χαρακτήρας. Στο manga επίσης καταστρέφει για μία ακόμα φορά το Tokyo (το Neo Tokyo δηλαδή), και έτσι η μισή ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα μετα-αποκαλυπτικό τοπίο, όπου ο Tetsuo χρησιμοποιεί την απόγνωση του κόσμου για να το παίξει προφήτης, και να παρουσιάσει τον Akira σαν μεσσία. Φτιάχνει έτσι μία ψευδαίσθηση αυτοκρατορίας, την The Great Tokyo Empire, μία σημαντική παράμετρος που έχει αγνοηθεί εντελώς στην ταινία. Άλλη σημαντική διαφορά είναι η εξαφάνιση από την ταινία 2 βασικών γυναικείων χαρακτήρων που στο manga έχουν καταλυτική συμμετοχή - της δυναμικής επαναστάτριας Chiyoko, και της Lady Miyako, η οποία κατέχει τη δύναμη και προσπαθεί να καθοδηγήσει τους νεαρούς ήρωες. Γενικά όλοι οι χαρακτήρες είναι απλουστευμένοι στην ταινία, κάτι που κρίνεται απολύτως λογικό, όμως οι παραπάνω διαφορές είναι πολύ μεγάλες, διαχωρίζοντας εντελώς το ύφος των δύο έργων.

Το AKIRA λοιπόν είναι ένα πραγματικό "μνημείο" των manga, μία δουλειά που ξεχωρίζει άνετα ανάμεσα στο τεράστιο πλήθος της παραγωγής της Ιαπωνίας, και θα ξεχωρίζει για πάντα για την εξαιρετική του ποιότητα και προσοχή στη λεπτομέρεια. Περιέχοντας μία εξαιρετική υπόθεση που σε κρατάει συνέχεια σε αγωνία, μερικούς από τους πιο πολύπλοκους και ενδιαφέροντες χαρακτήρες, και μερικές από τις πιο καλοσχεδιασμένες και εντυπωσιακές σκηνές δράσης στην ιστορία των comics, το απίστευτο cyberpunk thriller του Katsuhiro Otomo έχει θέσει τον πήχυ πάρα πολύ ψηλά, και απλά περιμένει κάποιον να το φτάσει !

Links

AKIRA2019.com
AKIRA @ comicdom.gr
AKIRA @ wikipedia
AKIRA @ wikia
AKIRA @ squidoo
AKIRA @ Baka Updates
AKIRA @ Anime News Network
Read AKIRA online
AKIRA anime vs. manga