Το Ψηφιδωτό του Πέτρου Χριστούλια και του Τάσου Ζαφειριάδη είναι ένα καινούριο webcomic που ξεκίνησε να δημοσιεύεται στις 5 Ιουνίου 2018 σε ένα site που αγαπάει και στηρίζει ιδιαίτερα την 9η τέχνη και τους έλληνες δημιουργούς - το socomic.gr
Μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές (20 Ιουλίου 2018) έχουν κυκλοφορήσει 36 σελίδες, με μία ποιότητα αλλά και ταχύτητα που ξεπερνάει τα - μέχρι πρότινος φτωχά - ελληνικά δεδομένα. Μία πολύ αξιόλογη προσπάθεια από δύο πολύ αξιόλογους καλλιτέχνες, που είμαι σίγουρος οτι θα συνεχίσει στο ίδιο υψηλό επίπεδο.
Η υπόθεση είναι fantasy θεματολογίας με ιστορικό περιεχόμενο, και διαδραματίζεται την πολύ ενδιαφέρουσα εποχή της παρακμής της βυζαντινής αυτοκρατορίας.
«Στα χρόνια που η παλιά αυτοκρατορία σιγά-σιγά καταρρέει οι κάτοικοι των ακριτικών χωριών δοκιμάζονται. Μπροστά στους εισβολείς θα ξεχωρίσουν οι ήρωες από τους δειλούς.
Ο χρόνος τελικά σβήνει τα πάντα. Όταν όμως το κρίμα είναι τέτοιο που το δικαίωμα στη λύτρωση αφαιρείται, το τέλος απομακρύνεται και το ψηφιδωτό του χρόνου κατακερματίζεται.»
Αυτή η λιτή περιγραφή δε μας βοηθάει ιδιαίτερα να καταλάβουμε τί θα συμβεί στην εξέλιξη της υπόθεσης, και μάλλον καλά κάνει, πάντως μέχρι στιγμής το σενάριο του Τάσου Ζαφειριάδη είναι μεστό και καλογραμμένο για το είδος, και η εικονογράφηση του Πέτρου Χριστούλια είναι πολύ όμορφη και ταιριαστή, και μάλιστα μου θυμίζει λίγο τον πολυαγαπημένο μου Craig Thompson.
Ο Frank του Jim Woodring είναι ένας από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς χαρακτήρες ενός από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς δημιουργούς των λεγόμενων alternative ή indie comics, που στην Αμερική σημαίνει πολύ απλά "οποιοδήποτε comic δεν περιλαμβάνει υπερήρωες".
Ο Frank είναι ένα μικρό τρωκτικό που ζεί μαζί με τα δύο κατοικίδιά του που μοιάζουν με κομοδίνα με ουρά (!), περιδιαβαίνοντας και ζώντας θεότρελες περιπέτειες σε έναν άκρως σουρρεαλιστικό κόσμο που ονομάζεται The Unifactor. Πρωτοεμφανίστηκε στις σύντομες, βωβές ιστορίες του Woodring που εξέδιδε η πολυαγαπημένη μου Fantagraphics από το 1986, και μέχρι και το 2010 είχε εμφανιστεί μόνο σε μικρές, αυτοτελείς περιπέτειες. Τότε κυκλοφόρησε το πρώτο μεγάλο graphic novel του Frank, με τίτλο Weathercraft, για να ακολουθηθεί το 2011 από το Congress of the Animals. Και ενώ στο Weathercraft το συμπαθές τρωκτικό παίζει μόνο ένα μικρό ρόλο, το Congress είναι στην ουσία η πρώτη μεγάλου μήκους ιστορία στην οποία πρωταγωνιστεί.
Το κύριο χαρακτηριστικό του παράξενου σύμπαντος του Frank είναι οτι όλα διατηρούνται σε τέλεια ισορροπία, με κάθε καλή πράξη να "εξισορροπείται" με μία κακή, και αντίστροφα. Το Unifactor λοιπόν είναι μία "μηχανή αυτόματου κάρμα", ή ένα "κλειστό σύστημα ηθικής άλγεβρας" όπως έχει πολύ εύστοχα χαρακτηριστεί. Στο Congress of the Animals όμως ο ήρωάς μας θα βγεί για πρώτη φορά από το γνωστό, ασφαλές (όχι πάντα) περιβάλλον του, και θα περιπλανηθεί στον έξω κόσμο όπου οι κανόνες που έχει συνηθίσει δεν ισχύουν. Μία τυχαία πράξη αγένειας θα πυροδοτήσει μία σειρά αναπάντεχων (όπως πάντα) γεγονότων που θα οδηγήσουν τον Frank σε ένα αβέβαιο ταξίδι εξερεύνησης, με τη μεγαλύτερη ανακάλυψη από όλες να τον περιμένει στο τέλος.
Σε αυτή τη σουρρεαλιστική περιπέτεια το τυχαίο, το αναπόφευκτο αλλά και... η ηλιθιότητα παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο, με τον Frank να χάνει το σπίτι του, να αναγκάζεται να δουλέψει σε εργοστάσιο, να αποδρά κάνοντας σαμποτάζ, να κάνει κακές παρέες με ένα αλλοπρόσαλο και ανώριμο πλάσμα και τελικά, μετά από μία βόλτα σε ένα παράξενο λούνα πάρκ, να βγαίνει από τα όρια του γνωστού του κόσμου. Δεν έχουν όμως τελειώσει οι αναπάντεχες περιπέτειές του, αφού ακόμα θα θαλασσοδαρθεί όταν ένα θαλάσσιο τέρας διαλύει τη βάρκα του, θα περιπλανηθεί σε ζούγκλες, θα συναντήσει και θα αηδιάσει από τους "απρόσωπους" ανθρώπους και θα παλέψει με αλλόκοτα τέρατα, πλησιάζοντας ολοένα σε ένα τεράστιο άγαλμα που βλέπει από μακριά και φαινομενικά απεικονίζει... τον ίδιο.
Και τελικά, για να κάνουμε και λίγο SPOILERS, φτάνοντας επιτέλους στο άγαλμά του, ο Frank θα βιώσει μία εμπειρία που δεν είχε ξανασυναντήσει ποτέ, παρ'όλες τις απίστευτες, θεότρελες καταστάσεις που έχει μπλέξει στα περισσότερα από 30 χρόνια της εκδοτικής του ζωής... τον έρωτα ! Στο Congress of the Animals λοιπόν κάνει την πρώτη της εμφάνιση η χαρακτήρας που αποτελεί το πρώτο ever ερωτικό ενδιαφέρον του ήρωά μας, και την οποία θα βλέπαμε και σε επόμενες δουλειές του Jim Woodring, μαθαίνοντας επίσης και το όνομά της - Fran.
Πολλά ερωτήματα γεννιούνται σε αυτή την υπέροχα σουρρεαλιστική περιπέτεια του Frank, σχεδιασμένη στο γνωστό, εξαιρετικό καλλιτεχνικό στυλ του Woodring που βρίσκεται για μία ακόμη φορά σε υψηλότατο επίπεδο. Πώς θα πάνε τα πράγματα με τη Fran ? Την αγαπάει ? Μήπως αυτή τον θέλει για τα λεφτά του ? Και κυρίως, πώς θα αντιδράσει το Unifactor σε αυτή τη ριζική όσο και αναπάντεχη αλλαγή της ζωής και της μοίρας του Frank ?
Ο Taiyō Matsumoto και ο Nicolas de Crécy είναι δύο από τους κορυφαίους δημιουργούς των σχολών τους - αντιστοίχως των ιαπωνικών και των ευρωπαϊκών comics, κάτι που ασφαλώς τους κατατάσσει ανάμεσα στους κορυφαίους παγκοσμίως. Με κοινά στοιχεία το αμέσως αναγνωρίσιμο στυλ, την ευαισθησία και την
πολύ υψηλή ποιότητα σε όλες ανεξαιρέτως τις δουλειές τους, οι δύο
καταξιωμένοι δημιουργοί ένωσαν το 2014 τις δυνάμεις τους για να μας προσφέρουν
ένα πολύ όμορφο artbook που εκδόθηκε στην Ιαπωνία από την Genkosha.
Για όσους δυστυχώς δε γνωρίζουν το έργο των δύο αυτών εξαιρετικών κυρίων, αναφέρω οτι ο Taiyō Matsumoto είναι ο mangaka που μας έχει προσφέρει τα Tekkon Kinkreet και PingPong, τα οποία έχουν μεταφερθεί πολύ επιτυχημένα και σε anime, καθώς και τα Go Go Monster, Sunny και Number Five, και ο Nicolas de Crécy είναι ο δημιουργός των Prosopopus, Foligatto, της εκπληκτικής τριλογίας Le Bibendum Celeste, των Léon la Came και Salvatore, μεταξύ πολλών άλλων υπέροχων δουλειών.
Οι δύο καλλιτέχνες έχουν συμμετάσχει επίσης σε μία ακόμη επιτυχημένη συνεργασία ανατολής και δύσης, στην πολύ όμορφη συλλογή ιαπώνων και γάλλων δημιουργών Japan as Viewed by 17 Creators
Για τη δημιουργία του υπέροχου αυτού artbook που τιτλοφορείται απλώς με τα ονόματά τους, οι δύο καλλιτέχνες αλληλογραφούσαν και αντάλλασσαν ιδέες για καιρό, και μάλιστα συναντήθηκαν κάποιες φορές στο Παρίσι και στο Τόκυο, με τα αποτελέσματα των βολτών και των συζητήσεων τους να περιέχονται επίσης στο βιβλίο. Δυστυχώς το artbook δεν έχει εκδοθεί ούτε καν στα αγγλικά, ή σε κάποια άλλη γλώσσα εκτός της ιαπωνικής, οπότε μπορούμε μόνο να θαυμάσουμε τις υπέροχες εικονογραφήσεις και τις επίσης υπέροχες μονοσέλιδες και σύντομες ιστορίες, που αν και αποτελούν την ουσία κάθε αντίστοιχου βιβλίου, συνοδεύονται πάντα από ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τους καλλιτέχνες.
Η πηγή μου για αυτή την αποκλειστική στην Ιαπωνία έκδοση είναι το εξαιρετικό site Halcyon Realms, το οποίο εξειδικεύεται σε αντίστοιχες κυκλοφορίες. Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι παρμένες από το άρθρο του.
Να'τοι και οι καλλιτέχνες. Ο Taiyō Matsumoto ξεναγεί τον Nicolas de Crécy σε μία "σχεδιαστική βόλτα" (sketchwalk) στο ιαπωνικό νησί Enoshima, στο οποίο διαδραματίζονται πολλές από τις ιστορίες του, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση το Ping Pong.
2 υπέροχες σύντομες ιστορίες από την εξαιρετική ανθολογία The Tipping Point
Το The Tipping Point είναι μία πολύ όμορφη, δίτομη ανθολογία σύντομων ιστοριών που κυκλοφόρησε το 2015 στη Γαλλία, συγκεντρώνοντας μερικούς από τους πιο ταλαντούχους καλλιτέχνες της παγκόσμιας κοινότητας comics. Συνδυάζοντας μεγάλα ονόματα όπως τους Paul Pope, Eddie Campbell και Naoki Urasawa με όχι ιδιαίτερα γνωστούς αλλά πολύ αξιόλογους δημιουργούς όπως οι Frederik Peeters, Katsuya Terada, Boulet και Keiichi Koike μεταξύ άλλων, η συλλογή έχει ως κεντρικό θέμα την αλλαγή, ή το σημείο καμπής όπως είναι και ο τίτλος της. Το αποτέλεσμα φυσικά δεν περιορίζεται από το κοινό θέμα, αντιθέτως υπάρχει μεγάλη ποικιλία τόσο στα θέματα όσο και στα είδη των ιστοριών που παρουσιάζονται. Από κλασικές περιπέτειες, παρωδίες και ρομάντζα μέχρι μυθπλογική και επιστημονική φαντασία, το The Tipping Point προσφέρει υλικό για όλα τα γούστα.
Υπάρχουν πολλές υπέροχες ιστορίες στη συλλογή, όμως επέλεξα να παρουσιάσω αυτές των πολύ καλών Katsuya Terada και Keiichi Koike, επειδή είναι από τις αγαπημένες μου, και επειδή οι δύο αυτοί καλλιτέχνες πιστεύω οτι αξίζουν μεγαλύτερης αναγνώρισης.
Katsuya Terada - Tengu
Keiichi Koike - Fish
Ο 2ος τόμος του The Tipping Point, στον οποίο συγκαταλέγονται και οι 2 ιστορίες μας
Ένα απίστευτο καλλιτεχνικό πείραμα που ξεπερνά τα όρια των comics
O Marc-Antoine Mathieu αποτελεί τα τελευταία χρόνια τον αγαπημένο μου γάλλο δημιουργό, αυτόν που παρακολουθώ ανελλιπώς και περιμένω με μεγάλη λαχτάρα κάθε καινούρια του δουλειά. Κι αυτό γιατί οι δουλειές του είναι ό,τι πιο πειραματικό, πρωτοποριακό και ενδιαφέρον κυκλοφορεί στον κόσμο της 9ης τέχνης, τουλάχιστον κατά την ταπεινή μου γνώμη.
Το 3 secondes για παράδειγμα, που κυκλοφόρησε το Σεπτέμβριο του 2011 από την εταιρεία Delcourt, είναι κάτι σαν κινηματογραφικό, συνεχόμενο zoom σε μορφή comics, και αν κάποιος δεν κατάλαβε τί εννοώ είναι απολύτως δικαιολογημένος. Πάμε λοιπόν να εξηγηθούμε πιο αναλυτικά.
H εξαιρετικής έμπνευσης κεντρική ιδέα του 3 secondes είναι οτι ακολουθεί την πορεία ενός φωτονίου σε "πραγματικό" χρόνο 3 δευτερολέπτων, μέσω ενός κινηματογραφικού ζουμαρίσματος που μας καθιστά μάρτυρες σε μία σκοτεινή υπόθεση δολοφονίας ! Με αυστηρό grid (διάταξη) 9 panels ανά σελίδα, κάθε καρέ είναι μία ελαφρώς μεγεθυμένη εκδοχή του προηγούμενου, με το σύνολο των 72 τετράγωνων σελίδων να είναι ακριβώς ο αριθμός καρέ που τραβάει μία κινηματογραφική κάμερα ανά δευτερόλεπτο (24), επί τα 3 δευτερόλεπτα. Ακολουθούμε λοιπόν το φωτόνιο - το φως δηλαδή - καθώς ανακλάει σε κάθε λογής ανακλαστική επιφάνεια (καθρέπτες, τζάμια, κουτάλια, οθόνες κινητών, κτλ), περνώντας από σπίτια, δρόμους, γήπεδα, αεροπλάνα, ακόμη και... μέχρι το φεγγάρι και πάλι πίσω στη γη! Ξεκινώντας κλάσματα του δευτερολέπτου πρίν μία (φαινομενικά) εν ψυχρώ δολοφονία, η απίστευτη, ξέφρενη πορεία του φωτός μας προσφέρει συνεχώς καινούρια στοιχεία στη μυστηριώδη υπόθεση που ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας ... σε μόλις 3 δευτερόλεπτα !
"Κι αφού λοιπόν τα πάντα σε αυτό το comic είναι τόσο κινηματογραφικά, γιατί ο φοβερός κύριος Mathieu δεν το έφτιαχνε σε animation ?", μπορεί να ρωτήσει κάποιος. Η απάντηση είναι οτι ... το έκανε και αυτό ! Και πολλά περισσότερα μάλιστα (θα τα δούμε παρακάτω).
Στο εξαιρετικά δύσκολο και φιλόδοξο αυτό project του, ο Mathieu εξερευνά τα όρια του μέσου των comics αλλά και τη σύνδεση της 9ης τέχνης με την 7η (τον κινηματογράφο), πειραματιζόμενος ανελέητα με ένα από τα βασικότερα συστατικά κάθε αφηγηματικού έργου - το χρόνο. Τα 3 δευτερόλεπτα είναι, όπως μας πληροφορεί η όμορφη περιγραφή του comic, ο χρόνος που χρειάζεται το φως για να διανύσει 900.000 χιλιόμετρα, ο χρόνος μιας ανάσας, ενός δακρύου ή της αποστολής ενός μηνύματος SMS. Και στην περίπτωσή μας, με τις δυνατότητες "τεντώματος" του χρόνου που προσφέρει αποκλειστικά το μέσο των comics, 3 δευτερόλεπτα αρκούν για να στηθεί μία ολόκληρη υπόθεση αστυνομικού μυστηρίου. Και ταυτόχρονα, ο καλλιτέχνης παίζει με το μυαλό του αναγνώστη και προκαλεί το αστυνομικό του δαιμόνιο, καθώς το φως επανέρχεται στις ίδιες σκηνές από διαφορετικές όμως γωνίες, αποκαλύπτοντάς μας καινούρια στοιχεία του μυστηρίου και αλλάζοντας διαρκώς τα δεδομένα της υπόθεσης. Ένα απίστευτης σύλληψης και ακόμη πιο απίστευτης υλοποίησης καλλιτεχνικό πείραμα, που μόνο ένας δημιουργός με το ταλέντο, το μυαλό και την... πειραματική εμπειρία του Mathieu θα μπορούσε να φέρει εις πέρας. Και μάλιστα, με βαθμό άριστα 10'.
Αυτή η πειραματική εμπειρία που αναφέρω ξεκίνησε τη δεκαετία του 90 με την υπέροχη σειρά του Julius
Corentin Acquefacques, με το επώνυμο του ήρωα να αποτελεί αναγραμματισμό (ηχητικά τουλάχιστον) του επωνύμου του εμβληματικού τσέχου συγγραφέα Franz Kafka. Και αυτό δεν είναι φυσικά τυχαίο, καθώς το περιβάλλον της σειράς που εξερευνά τη φύση, τη μορφή, τη γλώσσα και τις δυνατότητες του μέσου των comics είναι χαρακτηριστικά καφκικό και άναρχα σουρρεαλιστικό. Το αρκετά πιο πρόσφατο SENS είναι ένα ακόμη υπέροχο πείραμα του Mathieu, αλλά με αυτά τα έργα θα ασχοληθούμε πιο αναλυτικά σε μελλοντικές αναρτήσεις. Είναι πραγματικά κρίμα που το πιο γνωστό έργο αυτού του πρωτοπόρου των comics είναι το Les sous-sols du
Révolu για λογαριασμό του μουσείου του Λούβρου, το οποίο είναι φυσικά επίσης εξαιρετικό, όμως όχι τόσο πειραματικό, το είδος δηλαδή στο οποίο ο Mathieu πραγματικά μεγαλουργεί.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο εξαιρετικός κύριος Mathieu πήγε το πειραματικό αυτό project του... ακόμη παραπέρα! Το προσάρμοσε λοιπόν σε ένα υπέροχο, διαδικτυακό παιχνίδι μυστηρίου, προκαλώντας τους χρήστες να ακονίσουν το μυαλό τους προσπαθώντας να λύσουν το μυστήριο.
Ξεκινάμε βλέποντας όλο το απίστευτο zoom σε πραγματικό χρόνο 3 δευτερολέπτων, και έπειτα συμπληρώνουμε τον κωδικό Y5N25R918T8R58 (τον οποίο ανακάλυψα μετά από ντετεκτιβική δουλειά χρόνων σε παλιά αρχεία της KGB και της CIA) για να συνεχίσουμε προς τη λύση του μυστηρίου.
Αυτή η ιδέα του Mathieu να μετατρέψει το πανέμορφο comic zoom του σε διαδικτυακό παιχνίδι μυστηρίου με ανάγκασε να δημιουργήσω καινούρια ταμπέλα με τίτλο virtual comics στο ταπεινό αυτό blog, αφού οι περίπου 300 που είχα ήδη δεν μπορούσαν να περιγράψουν τί ακριβώς είναι αυτό που έχει φτιάξει ο γάλλος καλλιτέχνης. Και αυτό φίλοι μου ονομάζεται πρωτοπορία ! Φυσικά, και η επόμενη ανάρτηση στην οποία θα κολληθεί η συγκεκριμένη ταμπέλα (tag) θα είναι πάλι του Mathieu, αφού προσωπικά δε γνωρίζω άλλο δημιουργό που να συνδυάζει τόσο πετυχημένα τα comics με τις δυνατότητες του ψηφιακού κόσμου.
Ακόμη όμως και με αυτή την... υπέρβαση μέσων που επιχείρησε - και πέτυχε - ο καλλιτέχνης, το 3 secondes αποτελεί ένα υπέροχο παράδειγμα των ξεχωριστών δυνατοτήτων της 9ης τέχνης, αφού στον κόσμο των comics, αντιθέτως με την κινούμενη εικόνα, ο αναγνώστης είναι αυτός που καθορίζει το χρόνο που θα διαρκέσει η εμπειρία - η ανάγνωση στη συγκεκριμένη περίπτωση, αλλά και έχει τη δυνατότητα να πάει πίσω και μπρός (στις σελίδες, και άρα στο χρόνο) όποτε επιλέξει. Μία ακόμη υπέροχη υπενθύμιση οτι η 9η τέχνη έχει απίστευτες δυνατότητες έκφρασης και επικοινωνίας που δεν έχουν εξερευνηθεί ακόμη πλήρως. Αλλά φυσικά, χρειάζονται τόσο ταλαντούχοι και ευφυείς δημιουργοί όπως ο Marc-Antoine Mathieu για να εξερευνηθούν αυτές οι δυνατότητες.
Για τέλος, άφησα την προσαρμογή σε βίντεο αυτού του απίστευτου comics zoom.
