Lorenzo Mattotti - Guirlanda

Μετά από 14 χρόνια, ένα νέο, σκοτεινό και συμβολικό παραμύθι από τον εξαιρετικό ιταλό μαέστρο και τον συχνό συνεργάτη του, Jerry Kramsky

Στους ευρύτερους καλλιτεχνικούς κύκλους, ο Lorenzo Mattotti είναι περισσότερο γνωστός ως ζωγράφος και εικονογράφος παρά ως δημιουργός comics, με τα υπέροχα σχέδιά του να έχουν δημοσιευθεί σε μερικά από τα μεγαλύτερα έντυπα του κόσμου, όπως τα Le Monde, Vanity Fair και The New Yorker.

Παράλληλα όμως, από τις αρχές της δεκαετίας του 80 όταν και ξεκινούσε τη λαμπρή καριέρα του, φροντίζει να μας θυμίζει κατά καιρούς και την απίστευτη ικανότητά του στην 9η τέχνη, όπως μαρτυρούν τα μνημειώδη graphic novels του Fires (1986), Stigmata (1998) και Dr.Jekyll and Mr.Hyde (2003).

Μάλιστα, το Jekyll και Hyde, σε σενάριο πάλι του φίλου του, Jerry Kramsky, ήταν η τελευταία δουλειά που έκανε ο Mattotti στο χώρο των comics, πρίν το φετινό Guirlanda.

"Κάτω από τους στεναγμούς των συννέφων, ανάμεσα στους ορίζοντες του λυκόφωτος απλώνεται η γη της Guirlanda. Η κουρτίνα ανεβαίνει σε μια φανταστική χώρα γεμάτη από περίεργους, εύθυμους χαρακτήρες. Κοινωνική και εύθυμη, η φυλή των Guir ζει σε αρμονία με τις εποχές και τα προγονικά τελετουργικά. Ο Ιππόλυτος, ο γιος του σαμάνου του χωριού, περιμένει την επιστροφή της συζύγου του και ανησυχεί για μία πιθανή καταστροφή".

Με αυτόν τον υπέροχο πρόλογο ξεκινάει η ιστορία μας, ανοίγοντάς μας την όρεξη για μία επική αναζήτηση, ένα παραμυθένιο ταξίδι μύησης που αντλεί τον πλούτο του από τη μυθολογία και τις ομηρικές αφηγήσεις. Μία απλή ιστορία ενός ανθρώπου (περίπου) που προσπαθεί να ξαναβρεί τη γυναίκα του και το παιδί του κατά τη διάρκεια ενός κατακλυσμού, μεταμορφώνεται σε μία περιπέτεια με φιλοσοφικές προεκτάσεις και συμβολισμούς για το νόημα της αγάπης, την ανεκτικότητα και τη διαφορετικότητα, την ελπίδα και την ομορφιά.

Η ιδέα του Guirlanda προέρχεται από τα σημειωματάρια του Mattotti. Άρχισε να σχεδιάζει περίεργους, γενειοφόρους χαρακτήρες και, σκεφτόμενος πώς θα τους αναπτύξει, του ήρθαν στο μυαλό τα Moomins, τα γνωστά, μικρά ιπποποταμο-trolls (φυσικά και υπάρχει αυτή η λέξη) της φινλανδής καλλιτέχνιδος Tove Jansson. Τα Moomins αποτελούν μεγάλη αγάπη και του φίλου και συνεργάτη του, Jerry Kramsky, οπότε οι δυό τους αποφάσισαν να εμπνευστούν από την απλότητα, ξενοιασιά και αφέλεια των υπέροχων ιστοριών της Jansson για την περιπέτειά τους.

Το Guirlanda λοιπόν αποτελεί μία ανάλαφρη όσο και σκοτεινή, ξένοιαστη όσο και φιλοσοφημένη, αστεία όσο και σοβαρή ιστορία που συνδυάζει την Οδύσσεια του Ομήρου με τα Moomins (!), αφηγημένη με την άφθαστη δεξιοτεχνία των κυματιστών, "τρεμάμενων" γραμμών του Mattotti, που σε αυτό το έργο της ώριμης καριέρας του δείχνουν πιο ελεύθερες από ποτέ !

Θα μπορούσε μάλιστα να θεωρηθεί και ως πολιτικό έργο, επειδή μιλά για την πόλη, τη ζωή στην κοινότητα και τα ελαττώματά της. Η απόρριψη της διαφορετικότητας, οι δεισιδαιμονίες και οι βιαστικές κρίσεις οδηγούν συχνά τους ανθρώπους να ενεργούν εναντίον των ίδιων τους των εαυτών. Και η φαντασία, η μαγεία, οι εξωτικοί κόσμοι και η αναζήτησή τους αποτελούν όλα αντίδοτα στο σκοταδισμό και τη μισαλλοδοξία.

Μα όχι, διαβάστε πόσο όμορφα περιγράφει ο Mattotti τη δημιουργική διαδικασία που ακολούθησαν με τον Kramsky, και πόσο απλή και φυσική μπορεί να είναι η τέχνη (όταν βεβαίως μπορείς να σχεδιάζεις τόσο καλά).

"Εμπνευστήκαμε από ένα ελεύθερο σχέδιο που έκανα για μία σκηνή. Σχεδίασα ένα πρόσωπο που έγινε καπνός. Αυτή η ιδέα μου επέτρεψε να αναπτύξω με πολύ ελεύθερο, πολύ αυτοσχεδιαστικό τρόπο, τη δημιουργία νέων μορφών. Τα comics είναι ένα σύνολο χαρακτηριστικών που προκαλούν μία κίνηση, έναν κόσμο. Είναι πάντα μία γλώσσα σύνθεσης. Σε αυτή τη σκηνή, μεταφέρουμε τους χαρακτήρες σε καταστάσεις, δέντρα, φύλλα, ψάρια και τον κύκλο της γονιμοποίησης. Είναι σαν μουσική. Το σενάριο αναπτύσσεται μόνο του, όπως-όπως. Αρχίζουμε την κατάσταση, την αναπτύσσουμε, και κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης δοκιμάζουμε ιδέες. Το σενάριο είναι έργο σε εξέλιξη, μέχρι την τελευταία σελίδα. Με τον Kramsky γνωρίζαμε το τέλος, αλλά δεν γνωρίζαμε το ταξίδι για να φτάσουμε εκεί. Θα μπορούσαμε να έχουμε γράψει χίλιες σελίδες, ή διακόσιες." (αντί για τις μόλις... 384 του βιβλίου)

The Narrative Corpse

Μία "αλυσιδωτή" ιστορία από 69 all-star καλλιτέχνες

Το The Narrative Corpse είναι μία comics αλυσίδα, μία ιστορία δημιουργημένη από 69 κορυφαίους καλλιτέχνες του χάρτινου σύμπαντος, με εμπνευστή και επιμελητή του όλου εγχειρήματος το μεγάλο Art Spiegelman. Βασισμένο στο Le Cadavre Exquis (The Exquisite corpse, Το εξαίσιο πτώμα *), ένα παιχνίδι που έπαιζε ο André Breton και οι σουρρεαλιστές φίλοι του, το πτώμα της αφήγησης ξεκίνησε στις αρχές του 1990 σαν ένα project που θα δημοσιευόταν στις σελίδες του RAW, του θρυλικού περιοδικού comics που εξέδιδε ο ίδιος ο Spiegelman και η γυναίκα του.

Η διαδικασία θα πήγαινε ως εξής: Ένας καλλιτέχνης θα ξεκινούσε την ιστορία σχεδιάζοντας μόνο 3 ασπρόμαυρα panels με ήρωα τον Sticky, το κλασικό ανθρωπάκι με τις απλές γραμμές που φτιάχνουν τα πεντάχρονα παιδιά. Έπειτα, θα έδινε τη δουλειά του στον επόμενο, που θα συνέχιζε την ιστορία με όποιο τρόπο ήθελε, με 3 δικά του κουτάκια. Μόνη προϋπόθεση ήταν να υπάρχει κάποια συνέχεια με την προηγούμενη συμμετοχή, και να χρησιμοποιηθεί ως κεντρικός χαρακτήρας ο Sticky. Έτσι κι αλλιώς, ο καλλιτέχνης λάμβανε μόνο τα panels του τελευταίου πρίν από αυτόν καλλιτέχνη, όχι όλων των προηγούμενων, για να διατηρηθεί το σουρρεαλιστικό στοιχείο του όλου πράγματος, να μην υπάρχει κεντρική δομή.

Ο Spiegelman, μία από τις πλέον επιδραστικές προσωπικότητες του κόσμου των comics της εποχής, συγκέντρωσε για αυτό το καλλιτεχνικό του πείραμα την αφρόκρεμα της αφρόκρεμας των εναλλακτικών αμερικάνικων αλλά και ευρωπαϊκών comics. Μιλάμε για ονόματα όπως οι: Chris Ware, Robert Crumb, Lorenzo Mattotti, Daniel Clowes, Thomas Ott, Charles Burns, David Mazzucchelli, Jaques Loustal, Gilbert και Jaime Hernandez, μέχρι και τον θρυλικό Will Eisner ! Και φυσικά πολλούς, πολλούς άλλους. Για να επισπευστεί η διαδικασία, ορίστηκαν δύο "παρακλάδια", ένα στη Νέα Υόρκη και ένα στο Λονδίνο, και ο Spiegelman, ο συν-επιμελητής Robert Sikoryak και ο Richard McGuire ανέλαβαν να ενώσουν τις δύο άκρες της κάθε άλλο παρά γραμμικής αφήγησης. Το όλο project μεγάλωνε διαρκώς, ξεπερνώντας μάλιστα τη διάρκεια ζωής του RAW (το οποίο σταμάτησε να εκδίδεται το 1991), και τελείωσε απότομα το 1995, για να εκδοθεί και σε μορφή graphic novel από τις εταιρείες Gates of Heck και Raw Books σε 9.500 πλέον σπάνια και συλλεκτικά αντίτυπα.

Υπόθεση με την αυστηρή έννοια ασφαλώς και δεν υπάρχει (γι'αυτό μου αρέσει ο σουρρεαλισμός), και βασικά δεν υπάρχει ούτε αρχή ή τέλος, όμως μετά τα μονταρίσματα του Spiegelman και του Sikoryak καθορίστηκαν ως αρχικά panels αυτά του ίδιου το Sikoryak, και ως τελικά αυτά του Jayr Pulga. Κάποιοι συμμετέχοντες συμπεριέλαβαν και εμφανίσεις γνωστών χαρακτήρων τους (π.χ The Spirit του Will Eisner, Akbar & Jeff του Matt Groening, Zippy the Pinhead του Bill Griffith), για να δώσουν και λίγη γεύση από crossover στο όλο εγχείρημα. Ενδιαφέρον είναι επίσης το οτι οι δευτερεύοντες χαρακτήρες και τα background σκηνικά δε διαρκούν περισσότερο από 3 συμμετοχές (δηλαδή 9 panels) στη σειρά.

* Το Le Cadavre Exquis (Το εξαίσιο πτώμα) ήταν ένα παιχνίδι που έπαιζε ο André Breton και ο κύκλος των σουρρεαλιστών τις δεκαετίες του 1920 και 1930 για να ξεφύγουν από τους περιορισμούς της λογικής σκέψης. Ο πρώτος συμμετέχων έγραφε μία πρόταση στο πάνω μέρος μίας κόλλας χαρτιού, και το έδινε στον επόμενο για να γράψει τη δική του συνέχεια. Το χαρτί κάθε φορά διπλωνόταν ώστε να φαίνεται μόνο η πρόταση του τελευταίου συμμετέχοντος, και αφού έγραφαν όλοι με τη σειρά τους, ξεδιπλωνόταν και διαβαζόταν ως ολοκληρωμένη αφήγηση (ο Βισνού να την κάνει). Αργότερα το παιχνίδι εξελίχθηκε και σε "εκδόσεις" για σκίτσο και κολλάζ (σαν τη Monopoly ένα πράγμα), οπότε ο Art Spiegelman πολλές δεκαετίες αργότερα πολύ λογικά σκέφτηκε "γιατί όχι και σε comics?"

Το πείραμα του The Narrative Corpse ίσως και να ενέπνευσε ένα αντίστοιχο εγχείρημα του 1999 σε επιμέλεια του τεράστιου Alan Moore και τίτλο The Worm, μόνο που εκεί οι καλλιτέχνες συγκεντρώθηκαν και δούλεψαν ταυτόχρονα πάνω σε ένα προκαθορισμένο σενάριο. Επίσης, έχει εμπνεύσει την πολύ πιο πρόσφατη και πολύ ωραία πρωτοβουλία The Infinite Corpse, ένα διαδραστικό web comic από μόλις... 493 καλλιτέχνες.

Ακολουθεί μία λίστα των εκλεκτών συμμετεχόντων, με τη σειρά που εμφανίζονται τα panels τους στο The Narrative Corpse:

R. Sikoryak > Mark Beyer > Gilbert Hernandez > Mary Fleener > M. K. Brown > David Mazzucchelli > Mort Walker > S. Clay Wilson > Chester Brown > Debbie Dreschler > Mark Landman > Jay Lynch > Gary Leib > Willem > Carol Lay > Jason Lutes > Max Andersson > J. Pirinen > Peter Bagge > G. Wasco > Spain > Carol Swain > Richard McGuire > Drew Friedman > David Sandlin > Ever Meulen > Mariscal > Joost Swarte > Pascal Doury > Georgeanne Deen > Chris Ware > Charles Burns > Lorenzo Mattotti > Justin Green > Julie Doucet > Kaz > Gary Panter > Daniel Clowes > Jonathon Rosen > Krystine Kryttre > Jaime Hernandez > Scott Gillis > Jim Woodring > Paul Corio > Will Eisner > Carol Tyler > Max Cabanes > Gilbert Shelton > Scott McCloud > Typex > José Muñoz > Matt Groening > Joe Sacco > Art Spiegelman > Savage Pencil > Jaques Loustal > Robert Crumb > Aline Kominsky-Crumb > Kamagurka & Herr Seele > Thomas Ott > Bruno Richard > Kim Deitch > Ben Katchor > Lynda Barry > Mark Zingarelli > Richard Sala > Bill Griffith > Jayr Pulga

Η τελευταία ατάκα νομίζω τα λέει όλα από άποψη υποθέσεως και ύφους !

Interiorae

Έχουν οι πολυκατοικίες εσωτερικό κόσμο ?

Έχουν, μας απαντάει η σχετικά άγνωστη στο χώρο των ευρωπαϊκών comics, και ιδιαίτερα ταλαντούχα ιταλίδα δημιουργός Gabriella Giandelli με το Interiorae, το εξαιρετικό graphic novel της που έκανε αμέσως αίσθηση το 2012 όταν και κυκλοφόρησε ολοκληρωμένο στα αγγλικά από την πάντα ποιοτική στις επιλογές της και πολυαγαπημένη μου Fantagraphics. Νωρίτερα (2002-2010) είχε δημοσιευθεί σε 4 τεύχη από την ίδια εταιρεία, και από την Coconino Press στα ιταλικά.

Το Interiorae έβαλε αμέσως τη Giandelli στη λίστα των κορυφαίων ευρωπαίων δημιουργών της τελευταίας δεκαετίας, λίστα στην οποία συμπεριλαμβάνεται και ένας φανατικός θαυμαστής και διαφημιστής του συγκεκριμένου έργου ονόματι ... Lorenzo Mattotti !

"Αυτό που κάνει τον κόσμο της Gabriella Giandelli μοναδικό είναι η γενναία απόρριψή της προς κάθε τι 'μοδάτο' και στερεότυπο. Οικείο και ποιητικό, ευαίσθητο και αινιγματικό, το Interiorae είναι το αριστούργημά της", αναφέρει ο μεγάλος ιταλός δάσκαλος στους διθυράμβους του.

Σε μία τυπική πολυκατοικία μίας τυπικής, ανώνυμης ευρωπαϊκής πόλης (εικάζεται οτι είναι το Μιλάνο), οι ένοικοι ζούν την καθημερινή τους ρουτίνα αγνοώντας οτι υπάρχει κάποιος που παρακολουθεί την κάθε τους κίνηση. Αόρατος στα μάτια τους, ένας μεγάλος λευκός ανθρωπόμορφος λαγός κατοικεί ανάμεσά τους, γνωρίζει τα ονόματα και τις συνήθειές τους, και αναφέρει τακτικά τις δραστηριότητές τους στον κύριο του, ο οποίος διαμένει σε μία αποθήκη στο υπόγειο. Ποιός είναι ο κύριός του ? Μία σκοτεινή, ομιχλώδης μάζα με μορφή σα σύννεφο που ονομάζεται "Ο Μεγάλος Σκοτεινός" (the Great Dark One) και τρέφεται από τα όνειρα των ενοίκων της πολυκατοικίας (!).

Ένας μισάνθρωπος νεαρός βοτανολόγος διατηρεί ερωτική σχέση με μία όμορφη γειτόνισσα την οποία όμως απεχθάνεται, μία νοικοκυρά που έχει βαρεθεί το γάμο της φλερτάρει εξώφθαλμα μπροστά στα μάτια του συζύγου της, ένας έφηβος ονειρεύεται να συναντήσει τον αγαπημένο του rock star, ενώ η αδερφή του σκέφτεται να ανεβάσει στο You Tube ένα video στο οποίο τραγουδάει με μια φίλη της σατανιστικούς ύμνους! Ένα θηλυπρεπές πρεζάκι περνάει τις μαστουρωμένες ώρες του στο υπόγειο, την ώρα που μία ηλικιωμένη ανήμπορη κυρία ζητάει τη βοήθειά του για να βρεί ψυχοτρόπα ναρκωτικά και να κάνει το τελευταίο της ταξίδι. Ένα αμάλγαμα ελπίδων, ονείρων, παθών και απογοητεύσεων που ονομάζεται ... ζωή ! Κι ανάμεσα σε όλα αυτά, τα φαντάσματα μίας οικογένειας εξακολουθούν να διαμένουν στην πολυκατοικία, και φυσικά ο ονειρικός λαγός-αφηγητής μας περιφέρεται από διαμέρισμα σε διαμέρισμα και παρατηρεί τα πάντα.

Στην πορεία του έργου θα γίνει κατανοητή η πραγματική ιδιότητα του λευκού λαγού και ο λόγος που βρίσκεται στην πολυκατοικία (μην πηγαίνει ο νούς σας στην Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων), καθώς οδηγούμαστε σε ένα ντελιριακό, μυστηριακό φινάλε, λουσμένο σε μία έκρηξη πανέμορφων χρωμάτων. Και μετά ... το τέλος !

Η εικονογράφηση είναι απλά εξαιρετική, με το εντελώς προσωπικό και ιδιαίτερο σχεδιαστικό στύλ της Giandelli να υπηρετεί τέλεια και να μεγιστοποιεί τον αντίκτυπο της ατμόσφαιρας που δημιουργεί η καλλιτέχνις. Μάλιστα οι πανέμορφες, μουντές παστέλ μολυβιές της εμφανίζονται για πρώτη φορά στην πλήρη μεγαλοπρέπειά τους στη συγκεκριμένη έκδοση της Fantagraphics, αφού τα 4 τεύχη που είχαν εκδοθεί παλαιότερα από την ίδια εταιρεία στα πλαίσια της σειράς "Ignatz" ήταν δίχρωμα (έγκλημα, αλλά επειδή είναι η Fantagraphics, αθωώνεται). Η ποιότητα που δίνει το μολύβι και ο ντελικάτος χρωματισμός της δημιουργού στα αντικείμενα είναι απλά εντυπωσιακή. Από τους τοίχους και τα παράθυρα των σπιτιών μέχρι τα παπλώματα στα κρεβάτια και τις τσιμεντένιες προσόψεις των κτιρίων, όλα ζωντανεύουν, παίρνουν τη θέση που τους αναλογεί στην ιστορία και τελικά καταλήγουν να γίνουν χαρακτήρες του βιβλίου.

Έτσι απλά λοιπόν, η βαρετή, επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα των μεγαλουπόλεων μπλέκεται με τη μαγεία και το ανεξήγητο στο Interiorae (Εσωτερικά) της Gabriella Giandelli, δημιουργώντας ένα γοητευτικότατο μίγμα ονείρου και slice of life που σπάνια απαντάται σε σελίδες comics. Απλά υπέροχο !

... "Είναι Τρίτη απόγευμα. Η ώρα είναι σχεδόν 3", λέει ο λαγός, κάνοντας σήμα στον αναγνώστη να μην κάνει φασαρία, με το δάχτυλο μπροστά στο στόμα του. "Για να δούμε τί κάνουν οι άλλοι..."

Links

Interiorae @ Fantagraphics
Interiorae @ The Comics Journal
Interiorae @ Bookslut
Interiorae @ Artrocker
Interiorae @ Oxford American

Gabriella Giandelli interview

Lorenzo Mattotti illustrazioni

Απίστευτες εικονογραφήσεις του εξαιρετικού κυρίου Mattotti

O Lorenzo Mattotti είναι ένας από τους κορυφαίους ευρωπαίους δημιουργούς comics. Είναι επίσης ένας εξαιρετικός γραφίστας, ένας εκπληκτικός εικονογράφος, και είμαι σίγουρος οτι είναι επίσης καλός σε ο,τιδήποτε άλλο κάνει (είναι μία από τις μεγάλες μου αδυναμίες, τί να κάνω ?). Από τις αρχές της δεκαετίας του 80, όταν και παράτησε την αρχιτεκτονική για να αφοσιωθεί στα comics, ο Mattotti έχει παραδώσει δουλειές υψηλής ποιότητας και καλλιτεχνικής πρωτοπορίας (Fires, Stigmata, Dr Jekyll & Mr Hyde κ.α), πάντα εξελίσσοντας το αφηγηματικό και εικονογραφικό του στύλ, και πάντα αναζητώντας την τελειότητα.

Είτε με την εκ-πλη-κτι-κή αίσθηση και χρήση του χρώματος που τον χαρακτηρίζει, είτε με τις εξπρεσσιονιστικές μαύρες πινελιές του, οι ζωγραφιές του μεγάλου ιταλού δημιουργού είναι απλά πανέμορφες ! Λογικό είναι λοιπόν να είναι περιζήτητος ανά τον κόσμο για τις εικονογραφήσεις του, είτε για εξώφυλλα περιοδικών και βιβλίων, είτε για αφίσες φεστιβάλ και διαφόρων εκδηλώσεων, είτε για διαφημίσεις. Σε αυτή την ανάρτηση λοιπόν έχω συγκεντρώσει μερικές από τις - εκτός comics - εξαιρετικές εικονογραφικές δουλειές του εξαιρετικού αυτού καλλιτέχνη, για να χαζέψετε κι εσείς !

Lorenzo Mattotti's official site
Lorenzo Mattotti's blog