Art Spiegelman's RAW Gagz

Ένα εξαιρετικό κολλάζ εναλλακτικών γελοιογραφιών της αφρόκρεμας των καλλιτεχνών του RAW

Το θρυλικό αμερικάνικο περιοδικό RAW ήταν μία ανθολογία εναλλακτικών comics, την οποία εξέδιδε ανά τακτά ή άτακτα διαστήματα η μεγάλη μορφή της 9ης τέχνης Art Spiegelman μαζί με τη γυναίκα του, τη γαλλίδα Françoise Mouly, την περίοδο 1980 - 1991. Από τις σελίδες του πέρασαν οι μεγαλύτεροι αμερικανοί underground δημιουργοί της δεκαετίας του 80 (π.χ Robert Crumb, Justin Green, Bill Griffith, Gary Panter), αλλά και πολλοί εξαιρετικοί ευρωπαίοι (Jacques Tardi, Lorenzo Mattotti, Joost Swarte, Francis Masse), οι οποίοι παρουσιάζονταν για πρώτη φορά στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Το RAW αποτελούσε το πιο "καλλιτεχνικό" ή κουλτουριάρικο ξαδερφάκι των underground περιοδικών που μεσουρανούσαν εκείνη την εποχή, όπως π.χ το Weirdo του Robert Crumb, όντας στην ουσία το πρώτο έντυπο που αντιμετώπισε τα comics ως μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης. Ενδεικτικό είναι οτι στις σελίδες του δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε συνέχειες το εμβληματικό graphic novel MAUS του Spiegelman, το έργο δηλαδή που συνετέλεσε τα μέγιστα στην αναγνώριση των comics ως μορφή τέχνης.

Εκτός όμως από την προτίμηση των εκδοτών στους underground καλλιτέχνες, το RAW έτρεφε μεγάλη εκτίμηση και στην ιστορία του μέσου των comics, παρουσιάζοντας συχνά δουλειές των πρωτοπόρων δημιουργών που έθεσαν τα θεμέλια του είδους, όπως οι Winsor McCay (Little Nemo in Slumberland), Gustave Doré, Frans Masereel και George Herriman (Krazy Kat). Και κάπου ανάμεσα στους "προπάτορες" και στους "υπόγειους", υπήρχε πάντα χώρος για την ανάδειξη ανερχόμενων ταλέντων της εποχής - που σήμερα αποτελούν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της αμερικάνικης σκηνής - όπως οι Chris Ware, Charles Burns και Richard Sala. Παραπονεμένος δεν έμεινε ούτε ο κόσμος των manga, με κάποιες (σπάνιες) παρουσιάσεις ιαπώνων καλλιτεχνών όπως ο Yoshiharu Tsuge. Υπήρχαν επίσης εικονογράφοι, φωτογράφοι, συγγραφείς και ποιητές, με το μεγάλο όγκο του περιοδικού (ξεπερνούσε τις 200 σελίδες) να γεμίζει ασφυκτικά από όλες τις σύγχρονες καλλιτεχνικές τάσεις, πάντα με έμφαση στις πιο πρωτοποριακές και "περίεργες" από αυτές.

Αυτή η εξαιρετική ποικιλία και ποιότητα των επιρροών και των δουλειών που παρουσιάζονταν στο RAW αποτυπώνεται τέλεια στο υπέροχο κολλάζ-κατάλογο των καλλιτεχνών που ονομάστηκε RAW GAGZ και βρίσκεται στο τεύχος #8 (1986) της πρώτης περιόδου του περιοδικού. Τη συλλογή επιμελήθηκε το ζεύγος Art Spiegelman - Françoise Mouly, με τη γαλλίδα εκδότρια αλλά και τυπογράφο του περιοδικού να αναλαμβάνει και τη σύνθεση του πολυσέλιδου κολλάζ. Τα περισσότερα έργα είναι γελοιογραφίες, αλλά όχι με τη συμβατική έννοια του όρου. Φυσικά, δίπλα από κάθε έργο υπάρχει και το όνομα του δημιουργού. Απολαύστε !

Μερικοί από τους (λιγοστούς) καλλιτέχνες που συνεισέφεραν κατά καιρούς δουλειά στο RAW είναι οι:

Art Spiegelman, Alan Moore, Robert Crumb, Charles Burns, Chris Ware, Jacques Tardi, Lorenzo Mattotti, Kaz, Jacques Loustal, Richard Sala, Kim Deitch, Julie Doucet, Justin Green, Bill Griffith, Gary Panter, Lynda Barry, Mark Beyer, Sue Coe, Fletcher Hanks, Kamagurka & Herr Seele, Ben Katchor, Richard McGuire, Ever Meulen, Jerry Moriarty, Françoise Mouly, José Muñoz, Mark Newgarden, Chéri Samba, Robert Sikoryak, Edward Sorel, Joost Swarte, Yoshiharu Tsuge, Marc Caro, Pascal Doury, Max, Francis Masse, και πολλοί άλλοι ..

Το εξώφυλλο του RAW vol.1 #8 (1986), διά χειρός Kaz

The Chuckling Whatsit

Ένα γοητευτικό γαϊτανάκι του τρόμου

Ο Richard Sala είναι ένας πολύ καλός αμερικανός δημιουργός που ειδικεύεται στις παράξενες ιστορίες μυστηρίου και τρόμου, με μία εξαιρετική ατμοσφαιρική αφήγηση και ένα ιδιαίτερο και αμέσως αναγνωρίσιμο εικονογραφικό στύλ που τον έχει καθιερώσει ως έναν από τους σπουδαιότερους σύγχρονους εκπροσώπους του horror genre. Με έντονες επιρροές από το έργο του Edward Gorey, τα comics του είναι μία γοητευτική μίξη χιούμορ, τρόμου και noir, στο πνεύμα των παλιών pulp μυθιστορημάτων.

Το The Chuckling Whatsit, η δουλειά που τον έκανε διάσημο, είναι ένα μακάβριο και αγωνιώδες θρίλερ μυστηρίου που μνημονεύεται από κοινό, κριτικούς και δημιουργούς ως το έργο που επαναπροσδιόρισε και στιγμάτισε το είδος στη δεκαετία του 90. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε συνέχειες στην εξαιρετική ανθολογία εναλλακτικών comics Zero Zero της εταιρείας Fantagraphics, από το τεύχος #2 (Μάιος 1995) έως το τεύχος #18 (Ιούλιος 1997), και το 1997 εκδόθηκε ολοκληρωμένο από την ίδια εταιρεία.

Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από τη στρωμένη με πτώματα αναζήτηση του αντικειμένου του τίτλου, o οποίος μπορεί να μεταφραστεί ελεύθερα ως "Το πράγμα που σιγογελάει" (whatsit: a person or thing whose name one cannot recall, does not know, or does not wish to specify). Αυτό το πράγμα λοιπόν είναι ένα ανατριχιαστικό κουκλάκι με μία θηλιά περασμένη στο λαιμό που βγάζει ένα σιγανό, επίσης ανατριχιαστικό γέλιο όταν ταρακουνηθεί, και λέγεται οτι είναι φτιαγμένο από ανθρώπινο δέρμα και τρίχες (!)

Η ιστορία μας ξεκινάει με μία σειρά από μυστηριώδεις και αποτρόπαιες δολοφονίες διαφόρων επιφανών αστρολόγων. Ο δολοφόνος, ένας τερατώδης άντρας που φοράει μία τελετουργική μάσκα πανομοιότυπη με το πρόσωπο του whatsit, μοιάζει να είναι ο ίδιος μίας παλιάς υπόθεσης παρόμοιων εγκλημάτων που δεν είχαν εξιχνιαστεί ποτέ. Μία μυστική λέσχη serial killers προσπαθεί να τον εντοπίσει, πιστεύοντας οτι είναι ένα πρώην μέλος τους που είχε εξαφανιστεί πρίν πολλά χρόνια. Εν τω μεταξύ, ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας, ο άνεργος συγγραφέας Broom, ξεκινάει να ερευνά μία όμορφη γυναίκα που είδε σε μία φωτογραφία, και μπλέκεται στη σκοτεινή αυτή υπόθεση που έχει επίκεντρο το whatsit, με ένα γκροτέσκο θίασο χαρακτήρων να παίρνει μέρος στο κυνήγι του "θησαυρού". Μανιακοί συλλέκτες τέχνης, όμορφες femmes fatales, περισσότεροι από ένας μασκοφόροι ψυχοπαθείς δολοφόνοι, αθώα κοριτσόπουλα, περιθωριακοί καλλιτέχνες και διάφοροι άλλοι χαριτωμένοι τύποι μπαίνουν στο μακάβριο χορό, και όλα δείχνουν οτι το κλειδί του μυστηρίου βρίσκεται .... εεεπ ! Στοπ !

Ο Richard Sala στη δουλειά που τον καθιέρωσε πλέκει ένα σκοτεινό ιστό μυστηρίου, μία λαβυρινθώδη πλοκή με ένα συνοθύλευμα γοητευτικών, αποκρουστικών χαρακτήρων που, αν και μερικές φορές ξεφεύγει από τον έλεγχό του και μπερδεύεται υπερβολικά, μαγνητίζει τον αναγνώστη και τον παρασύρει σε έναν ονειρικό, ή μάλλον εφιαλτικό κόσμο γοτθικού τρόμου. Η αστρολογία μπλέκεται με την τέχνη, οι βουβές ταινίες τρόμου με τα film noir και οι ιστορίες voodoo με την pulp λογοτεχνία σε ένα έργο-ορόσημο των horror comics. Οι διάσπαρτες σε όλο το βιβλίο πινελιές χιούμορ προσθέτουν ποικιλία και γοητεία στο μίγμα, θυμίζοντας έντονα τον πρώτο διδάξαντα του συγκεκριμένου ύφους, Edward Gorey, και τον μιμητή του (δεν το εννοώ άσχημα) Tim Burton.

H υπέροχη εικονογράφηση (τουλάχιστον για εμένα, σε κάποιους δεν αρέσει) είναι μία πολύ πετυχημένη μίξη χαρακτικής, της δουλειάς του Gorey και του γερμανικού εξπρεσσιονισμού της δεκαετίας του 1920, θυμίζοντας έντονα την ταινία Das kabinett des Dr. Caligari. Και όλα αυτά μέσω του μακάβριου, γκροτέσκου καλλιτεχνικού πρίσματος του Richard Sala που δημιουργεί αυτή την τόσο ιδιαίτερη και απόκοσμη ατμόσφαιρα και κατατάσσει το The Chuckling Whatsit στα σύγχρονα αριστουργήματα του είδους.

Το εξώφυλλο του Zero Zero #2, που περιείχε το πρώτο μέρος του The Chuckling Whatsit