Altan - Μπουκίτσες ανελέητης σάτιρας

"Ο καλύτερος γελοιογράφος του κόσμου", όπως τον χαρακτηρίζουν πολλοί

Ο πασίγνωστος στην Ελλάδα αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο σατιρικός σκιτσογράφος Altan, γεννήθηκε στο Τρεβίζο της Ιταλίας στις 30 Σεπτεμβρίου του 1942 με πλήρες όνομα Francesco Tullio Altan, κι έμελε να γίνει ίσως ο πλέον αναγνωρίσιμος καλλιτέχνης του είδους του διεθνώς.

Ο Altan σπούδασε αρχιτεκτονική στη Βενετία αλλά σταμάτησε τις σπουδές του για να ασχοληθεί με το σινεμά ως σκηνογράφος. Το 1970 έφυγε για το Rio de Janeiro κι ήταν εκεί που δημοσίευσε κόμικς για πρώτη φορά αλλά και εκεί όπου γνωρίστηκε με τη μέλλουσα γυναίκα του Μάρα. Έφτιαχνε ιστορίες για παιδιά οι οποίες δημοσιεύονταν στην εφημερίδα Jornal do Brasil αλλά και εικονογραφήσεις για το ιταλικό Playbοy. Tο 1974 γύρισε στην Ιταλία και ξεκίνησε τη συνεργασία του με το περιοδικό Linus, με τη σειρά Trino. Την επόμενη χρονιά δημοσιευόταν στην μακροβιότατο εφηβικό περιοδικό Corriere dei Piccoli με μεγάλη επιτυχία, χρησιμοποιώντας ως ήρωα ένα κουταβάκι ονόματι Pimpa. Ταυτοχρόνως όμως σκίτσαρε και για τη L'Espresso σατιρίζοντας την πολιτική επικαιρότητα. Έχει φτάσει η ώρα για ιστορίες κόμικ που να απευθύνονται σε ενηλίκους. Οι ιστορίες Snadokan, Ada και Colombo δημοσιεύονται σε συνέχειες στα τεύχη του Linus ενώ συνεχίζει και τα πολιτικά σκίτσα.
(πηγή: sangay.gr/altan)

Στην Ελλάδα ο Altan έγινε γνωστός ήδη από τη δεκαετία του '80, μέσα από τα θρυλικά περιοδικά ΜΑΜΟΥΘ και ΚΟΛΟΥΜΠΡΑ, και έπειτα από τα πιο γνώριμα στη γενιά μας (εννοώντας τη γενιά του 1981) και επίσης θρυλικά βαβέλ και ΠΑΡΑ ΠΕΝΤΕ. Τα μεγάλα comics του Trino, Ada και Colombo έχουν εκδοθεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις βαβέλ και Ars Longa, όμως οι γελοιογραφίες του ήταν αυτές που αγαπήθηκαν περισσότερο από το κοινό, προσφέροντάς μας μικρές δόσεις συμπυκνωμένης κοινωνικο-πολιτικής κριτικής και καυστικού χιούμορ με μία απαράμιλλη ευστοχία και αποτελεσματικότητα. Έχουν εκδοθεί 3 βιβλιαράκια με τις γελοιογραφίες του (απ'όσο γνωρίζω τουλάχιστον), τα ΕΙΜΑΙ ΕΝΑΣ ΜΑΛΑΚΑΣ (1985), ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ (1988) και ΜΥΡΩΔΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ 1992 (1989) από τη βαβέλ.

Δημιουργώντας ένα πλήθος αντιπροσωπευτικών χαρακτήρων της ιταλικής κοινωνίας που όμως έχουν απήχηση και ταύτιση σε πολλές άλλες χώρες, όπως φυσικά και στην Ελλάδα, ο Altan κατάφερε να φτιάξει μία ρεαλιστική μικρογραφία της καθημερινότητάς μας, με τη μάχη μεταξύ των τάξεων, των φύλων και των γενεών να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο απαλλαγμένος από τις αυταπάτες εργάτης μεταλλουργίας Τσιπούτι, ο (υποτίθεται) αριστερός διεφθαρμένος πολιτικός, το ζευγάρι των βαριεστημένων συζύγων, το άλλο ζευγάρι των αδιάφορων γονέων, η απαθής γυμνή γυναίκα και οι γκρινιάρηδες γέροι είναι μερικοί από τους χαρακτήρες που επανέρχονται συχνά στις γελοιογραφίες του ευφυούς ιταλού καλλιτέχνη, λειτουργώντας ως αρχέτυπα των κατηγοριών ανθρώπων που (δυστυχώς) συνθέτουν τη σύγχρονη κοινωνία μας.

Το σχόλιο του Altan είναι συνήθως απαισιόδοξο, ξεγυμνώνοντας με μαεστρία και ειρωνεία την απέραντη απληστία και διαφθορά της άρχουσας τάξης, την αδιαφορία και απάθεια της μεσαίας τάξης, το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ νέων και ηλικιωμένων και την αυξανόμενη έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ αντρών και γυναικών. Όμως ο Altan δεν είναι πεσσιμιστής ή μηδενιστής, όπως τον έχουν κατηγορήσει πολλές φορές. Αν ήταν θα είχε σταματήσει να ασχολείται, όπως πολύ σωστά έχει τονίσει η μικρή Mafalda ενός άλλου μεγάλου σκιτσογράφου, του Quino. Απλώς είναι απογοητευμένος από αυτά που βλέπει γύρω του, κάτι που νομίζω κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος έχει νιώσει και μπορεί να κατανοήσει.

Robert Crumb - Footsy

Ο μεγάλος Robert Crumb μας περιγράφει πώς έγινε ένας έφηβος σεξομανής

O Robert Crumb ασφαλώς και δε χρειάζεαται ιδιαίτερες συστάσεις, μιας και όλοι όσοι φίλοι των comics έχουν ασχοληθεί με το σπουδαίο έργο του γνωρίζουν οτι είναι σεξομανής, και μάλιστα από αρκετά μικρή ηλικία. Πρώτος απ'όλους βεβαίως το (ανα)γνωρίζει ο ίδιος, και τρελαίνεται να μας περιγράφει με κάθε ειλικρίνια όλες τις μικρές ή μεγάλες ερωτικές του περιπέτειες, είτε αυτές έχουν ευτυχή κατάληξη για τον ίδιο είτε όχι. Έχοντας αναδειχθεί ήδη από τη θεότρελη δεκαετία του '60 ως ο πατριάρχης των αμερικάνικων underground comics (ή comix), ο Crumb απόλαυσε και εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο τα οφέλη που του προσέφερε η διασημότητά του ως προς τις σχέσεις του με τις γυναίκες, οι οποίες σε αντίθετη περίπτωση (αν δεν ήταν διάσημος) ούτε που θα γυρνούσαν να τον κοιτάξουν - ο ίδιος τα λέει.

Εκτός από το γνωστό κόλλημα που έχει ο Crumb με τους τεράστιους γυναικείους κώλους (πρωτοπόρος πάντως, ο υπόλοιπος πλανήτης περίμενε 30 χρόνια και κάτι Jennifer Lopez και Kim Kardashian για να φτάσει εκεί), έχει και αρκετές άλλες φαντασιώσεις και φετίχ. Ένα από τα μεγαλύτερά του φετίχ είναι και αυτό με τα γυναικεία πόδια (οκ, αυτό υπήρχε πάντα), και το 1987, στο 20στο τεύχος του φοβερού underground περιοδικού Weirdo που επιμελούνταν ο ίδιος, αποφάσισε να μοιραστεί μαζί μας πώς ξεκίνησε αυτή του η μανία.

Το εξώφυλλο του Weirdo #20 (άνοιξη του 1987), και η πρώτη σελίδα του Footsy χρωματισμένη

The Box Man

Ένα απίστευτα "ό,τι να'ναι" road trip ...
ή μάλλον σκέτο trip ...
ή μάλλον psychedelic trip ! ...

(εναλλακτικός τίτλος:
Μα τί πίνεις βρε Imiri,
βρε mangaka κακομοίρη ?)

O Imiri Sakabashira είναι ένας σχετικά γνωστός και εντελώς τρελός (με την καλή έννοια) ιάπωνας δημιουργός, τον οποίο ομολογώ οτι δεν ήξερα μέχρι πρίν μια βδομάδα. Τον ανακάλυψα μέσα από την πολύ καλή και ενδιαφέρουσα ανθολογία εναλλακτικών manga AX στην οποία συμμετέχει, και την οποία σκοπεύω επίσης να παρουσιάσω κάποια στιγμή.

Το The Box Man είναι η πιο γνωστή δουλειά του αντισυμβατικού αυτού καλλιτέχνη, εν μέρει επειδή είναι η μόνη που έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, το 2010 από τη Drawn & Quarterly. Όχι οτι έχει καθόλου λόγια, μόνο τα ηχητικά εφέ έχουν μεταφράσει, αλλά έτσι κι αλλιώς, μεταφρασμένο ή αμετάφραστο, νόημα δε βγαίνει. Και μ'αρέσει πολύ !

Με τί έχει να κάνει η "υπόθεση" τώρα ??!!! Χμμμμ, ναι ... αφήστε μου λίγο ακόμα να το σκεφτώ ... εεεε ... Οκ, το'χω ! Λοιπόν, όλα ξεκινούν όταν ένα περιπλανώμενο μικρό yokai (τερατόμορφα πνεύματα των ιαπωνικών λαϊκών μύθων) συναντάει έναν τύπο πάνω σε ένα μηχανάκι που κουβαλάει ένα χάρτινο κουτί (ναι, αυτός είναι ο Box Man). Το τερατάκι, που απ'ότι ανακάλυψα στο internet ανήκει στο είδος kappa των yokai και είναι ιδιαιτέρως σκανταλιάρικο, επιβιβάζεται στο μηχανάκι μαζί με τον κουτ-άνθρωπο, και οι δυο τους ξεκινούν ένα παραληρηματικό, σουρρεαλιστικό, ονειρικό ή μάλλον εφιαλτικό ταξίδι εν μέσω παράξενων αστικών τοπίων που μπορούν να περιγραφούν μόνο ως μία "παράλληλη" κόλαση, και ενός ακόμη πιο παράξενου παραθαλάσσιου background. Στη διαδρομή τους θα συναντήσουν κάθε λογής και μορφής τέρατα της ιαπωνικής παράδοσης (yokai, kaiju monsters) που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από τις παλιές cult ταινίες με τον Godzilla και τους φίλους του. Θα συναντήσουν και μερικούς ανθρώπους, δε λέω, αλλά στο επόμενο δευτερόλεπτο θα δούν τα μυαλά τους να γίνονται αφαιρετικοί πίνακες στον τοίχο, ή μαρμελάδα πάνω στην πρωινή φρυγανιά κάποιου τέρατος.

Το τί έχει μέσα το κουτί δε θα σας το πω, ούτε φυσικά τί γίνεται στο τέλος της ιστορίας μας, και νομίζω οτι ... εεεε, ναι ... πάνω-κάτω αυτή ήταν η περιγραφή της "υπόθεσης".

(ΠΡΟ)ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ:
Αρκετές από τις παρακάτω εικόνες (ειδικά το 2ο σετ) είναι λίγο έως πολύ "ενοχλητικές". Όχι ακριβώς splatter, ούτε ακριβώς σεξο-πορνο-διαστροφικές, αλλά σίγουρα δεν είναι και το μικρό μου πόνυ.

Τα πάντα σε αυτό το graphic novel είναι παράξενα, "ενοχλητικά" και παράταιρα, από το πρώτο panel της πρώτης σελίδας μέχρι το τελευταίο (ναι, της τελευταίας σελίδας). Είναι ένα "άβολο", παρ'όλα αυτά άκρως ενδιαφέρον ταξίδι, με τον αναγνώστη να βιώνει μία αμήχανη και λίγο άσχημη ψυχολογική κατάσταση με κάθε γύρισμα σελίδας. Όμως έχει μεγάλη περιέργεια να τη γυρίσει τη ρημάδα τη σελίδα, σκεπτόμενος με όλο του το δίκιο "τί άλλο θα αντικρύσουν τα ματάκια μου". Το μικρό yokai, που έχει εμφανιστεί και σε άλλες δουλειές του Sakabashira, χρησιμοποιείται από το δημιουργό του κάπως σαν αυτόπτης μάρτυρας στις αποκαλυπτικές (με την έννοια της Αποκάλυψης του Ιωάννη) εικόνες που ο ανήσυχος αυτός καλλιτέχνης θέλει να μοιραστεί μαζί μας. Τώρα, το γιατί θέλει να τις μοιραστεί, και ποιό σκοπό εξυπηρετούν, αυτό είναι άγνωστο (τουλάχιστον για εμένα), αλλά δεν έχει και μεγάλη σημασία. Σημασία έχει το ταξίδι, όχι ο προορισμός (ναι, το παίζω και Καβάφης τώρα, επηρρεάστηκα απ'την προηγούμενη ανάρτηση).

Και μέσα σε όλον αυτό τον πανικό, ο κύριος Box man περιφέρεται αμέριμνος, ανέκφραστος κι ατάραχος, με το κουτάκι του στην πλάτη, λες και έχει κατεβάσει δυο ντουζίνες Prozac ! Έτσι, μόνο και μόνο για να μας σπάει τα νεύρα. Το κουτίιιιιιι του αυτός ! Ασφαλώς, αυτή ακριβώς ήταν και η επιθυμία του καλλιτέχνη, ο κεντρικός του ήρωας να έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το υπόλοιπο χάος που έχει δημιουργήσει, προσθέτοντας μία ακόμη ανισότητα σε αυτό το υπέροχα άνισο βιβλίο. Η αφήγηση (αν έχει τέτοιο πράγμα αυτή η κουλαμάρα) είναι άλλες φορές γραμμική και άλλες μη γραμμική, κάτι που επίσης δημιουργεί μία ένταση και μία (παραπάνω) σύγχυση στον αναγνώστη, η οποία παραμένει για αρκετή ώρα αφότου τελειώσει την ανάγνωση. Εεεεε, περίπου 2-3 ωρίτσες μετά, ο ταλαιπωρημένος κομιξόφιλος συνειδητοποιεί οτι το σαγόνι του έχει μείνει ανοιχτό όλο αυτό το διάστημα και μαζεύει σκόνη στο πάτωμα, οπότε το κλείνει και συνεχίζει τη ζωή του.

Μα όχι, δείτε τις παρακάτω εικόνες και πείτε μου αν έχω άδικο ...
(σημειωτέον οτι είναι και συνεχόμενες - μία μόνο αφαίρεσα, για να βγαίνει ζυγός αριθμός)

... Με τις υγείες μας ! 

Γειά σου και σένα αδερφέ Imiri ! 

Ό,τι κι αν πίνεις, καλό είναι !
Συνέχισε έτσι !

Η Ιθάκη του Καβάφη σε web comic

Γιατί ρε παιδιάαααα ?

Το πολύ καλό comic blog Zen Pencils και ο ιθύνων νούς του, Gavin Aung Than, ειδικεύεται στην εικονογράφηση ρητών, ατακών και φιλοσοφικών αποφθευγμάτων που έχουν ξεστομίσει κατά καιρούς επιφανείς προσωπικότητες της παγκόσμιας διανόησης, αλλά και των παγκοσμίων γραμμάτων και τεχνών (και όχι μόνο). Από το Βούδα, τον Λάο Τσε και τον Γκάντι μέχρι τον Μαρκ Τουέιν, τον Ισαάκ Ασίμοφ και τον Τέντυ Ρούζβελτ (!), ο Than έχει ασχοληθεί με μερικά από τα πιο φωτισμένα μυαλά που έχουν εμφανιστεί ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία, παραδίδοντας μερικές πραγματικά υπέροχες δουλειές.

Αλλάααα ... (πάντα υπάρχει ένα αλλά), κάποιες επιλογές του δεν είναι και τόσο έξυπνες και πετυχημένες. Και δε μιλάω για την επιλογή του να εικονοποιήσει το εξαιρετικό ποίημα Ιθάκη ενός από τους μεγαλύτερους έλληνες ποιητές, του Κωνσταντίνου Καβάφη, αλλά για την επιλογή του να του αλλάξει τα φώτα ! Με υλικό τους γεμάτους υπέροχα, βαθιά νοήματα και συμβολισμούς για τη ζωή στίχους του μεγάλου ποιητή, ο κύριος Than επιλέγει να φτιάξει κάτι σαν αυτό το σιχαμένο που λένε στο Hollywood "based on a true story". Και γιατί based κύριέ μου, όταν έχεις μία τόσο καλή ιστορία ? Ο δημιουργός βεβαίως φρόντισε να αναφέρει στο σημείωμα που συνόδευε το comic, στις 25 Σεπτεμβρίου του 2013 όταν και το δημοσίευσε στο internet, ότι ο πρωταγωνιστής του έργου του δεν είναι ο Οδυσσέας (τότε γιατί το έβγαλε Ιθάκη ?), και ότι ήθελε να πεί μία διαφορετική ιστορία από τον Όμηρο και τον Καβάφη (ε ναι τώρα, τί ξέρουν αυτοί οι άχρηστοι ?). Και μας αποτελειώνει αναφέροντας ξεδιάντροπα οτι εμπνεύστηκε από τη δουλειά του Ray Harryhausen, ενός παλιού καλλιτέχνη οπτικών εφφέ που έγινε γνωστός από ταινίες "ιστορικού" περιεχομένου, διαβόητες για τις ιστορικές τους ανακρίβειες (Jason and the Argonauts, και άλλα τέτοια βατόμουρα).

Δε θα πιάσω μία-μία τις ξεφλουδισμένες πατάτες που έχει πετάξει μέσα στο καζάνι της Ithaka του ο κύριος Than, γιατί είναι εξόφθαλμες (ήδη από το πρώτο panel), και γιατί θα συγχυστώ παραπάνω. Οπότε, βουρ !

(H επιμέλεια στα ελληνικά του κόμικ έγινε από τη φιλόλογο Κατερίνα Προκοπίου και αναρτήθηκε στο Blog της http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/ Πηγή: www.lifo.gr)

Εεεεε, ναι λοιπόν ! Βλέπουμε λοιπόν κυρίες και κύριοι οτι το τελικό νόημα του ταξιδιού ("οι Ιθάκες τί σημαίνουν") είναι... να ξαναγυρίζεις από κεί που'ρθες (Τροία). Αααααααυτά είναι !

Δείτε και το αυθεντικό comic με το αγγλικό κείμενο - Zen Pencils: Cavafy - Ithaka
(Η μετάφραση είναι χάλια, αλλά τί να κάνουμε, η ποίηση δε μεταφράζεται - τουλάχιστον σωστά)

Ο ασιατικής καταγωγής Gavin Aung Than γεννήθηκε στο Perth της Αυστραλίας, αλλά κατοικεί και δουλεύει στη Μελβούρνη. Μετά από χρόνια δουλειάς στον τομέα του graphic design, το 2012 έφτιαξε το Zen Pencils, εκπληρώνοντας το παιδικό του όνειρο να ζωγραφίζει comics. To Zen Pencils έχει γνωρίσει μεγάλη επιτυχία, και φιγουράρει σε πολύ γνωστές εφημερίδες όπως οι The Washington Post και The Huffington Post, μεταξύ αρκετών άλλων.

Γιώργος Τραγάκης short stories

4 σύντομες ιστορίες του εξαιρετικού θεσσαλονικιού δημιουργού

Ο Γιώργος Τραγάκης είναι ένας πολύ καλός και ιδιαίτερος έλληνας δημιουργός, εξίσου ικανός στα comics και τις εικονογραφήσεις (διά του λόγου το αληθές, κοιτάξτε την ανάρτηση Γιώργος Τραγάκης illustrations), με μία αρκετά ασυνήθιστη στάση και πορεία στο χώρο. Ποτέ δεν επεδίωξε την καριέρα ή τη διασημότητα, όσο κι αν η καλλιτεχνική του αξία θα του επέτρεπε άνετα να ζεί από τη δουλειά του στα comics και την εικονογράφηση. Με λίγες μόνο εκδομένες δουλειές (Astro Boy and the Skylegs, Astro Boy 2, Ιφιγένεια στην Αυλίδα), το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Τραγάκη αποτελείται από σύντομες ιστορίες, πολλές φορές 2-6 σελίδων, τις οποίες έχει επιλέξει να δημοσιεύει σε περιοδικά όπως το πολύ καλό Red DoT comix της φίλης του Zenia. Έχουν κυκλοφορήσει επίσης αρκετές μικρές ιστορίες του στα πολύ σημαντικά και επιδραστικά περιοδικά "9" της Ελευθεροτυπίας και βαβέλ.

Πάμε λοιπόν να δούμε μερικές από τις μικρές αυτές, υπέροχες ιστορίες.

Το Καύκαλο 
του Κώστα Καρυωτάκη. Δημοσιεύθηκε στο "9" της Ελευθεροτυπίας  #411 (2008)

Κύκλοι

Το Γυαλένιο Μάτι
του Ναπολέωντα Λαπαθιώτη. Δημοσιεύθηκε στο "9" της Ελευθεροτυπίας  #483

Το Κέλυφος 
από το δωρεάν τεύχος Red DoT comix #16 (2012)

Γιώργος Τραγάκης @ bibliotheque.gr